Ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi: örnek ve rehber
Ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi hazırlarken önce malın kaydını, mülkiyet biçimini ve bütün ortakları belirleyin. Bir taşınmazı birlikte kullanamamak, tek başına nasıl bir talep kurulacağını göstermez. Dilekçeniz hangi maldaki ortaklığın, kimler arasında ve hangi yöntemle sona erdirilmesini istediğinizi açıklamalıdır. Tapu bilgileriyle uyuşmayan bir örnek, uzun ve düzgün yazılmış olsa da dosyanıza uygun değildir.
Bu rehber, 30 Ekim 2026 itibarıyla genel kuralları ve eğitim amacıyla hazırlanmış özgün bir iskeleti içerir. Eski adıyla “izale-i şuyu dava dilekçesi” arayanlar da aynı temel hazırlığı yapmalıdır. Tarım arazileri, özel paylaşma hükümleri ve mülkiyetin tartışmalı olduğu dosyalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi için ilk hazırlık
Dosyanın başlangıç belgesi güncel mülkiyet kaydıdır. Taşınmazda il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgilerini çıkarın. Birden çok mal varsa her biri için ayrı satır hazırlayın. Adresin doğru olması, tapudaki taşınmazın doğru gösterildiği anlamına gelmez.
Ardından ortaklığın nasıl doğduğunu yazın. Mal birlikte mi satın alındı, miras yoluyla mı geçti, yoksa sonradan pay devri mi yapıldı? Bu sorunun cevabı, kullanacağınız belgeleri ve uygulanacak hükümleri belirler. Aile içinde yapılan sözlü paylaşımı, kayıtlardaki mülkiyet durumunun yerine koymayın.
Çalışma notunuzu üç bölüme ayırabilirsiniz: malın kimliği, ortakların kimliği ve istediğiniz sonuç. Her bilginin yanına dayandığı belgeyi ekleyin. Dilekçeye geçmeden önce eksik mirasçılık belgesini veya eski tapu kaydını fark etmek, metni sonradan bütünüyle değiştirmekten daha kolaydır.
Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyetini ayırın
Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi bakımından TMK m.698-699 temel hükümlerdir. Ortaklığı sürdürme yükümlülüğü bulunmadığında paydaş paylaşma isteyebilir; uygun olmayan zamanda paylaşma istenememesi de değerlendirilir. “Payım var, her koşulda hemen satış yapılır” sonucuna ulaşmayın. Mevcut sözleşmeleri ve malın özgülendiği amacı inceleyin.
Elbirliği mülkiyetinde ise ortakların mal üzerinde ayrı ayrı belirlenmiş payları bulunmaz; hakları ortaklık mallarının tamamını kapsar. TMK m.701 ve devamı bu yapıyı, m.703 ise sona erme ve paylaşma bağlantısını düzenler. Miras payını, belirli taşınmazın ayrı bir bölümünün doğrudan mülkiyeti gibi anlatmayın.
Miras nedenli ortaklığın giderilmesi çalışmasında TMK m.642 de incelenmelidir. Mirasçı, kanun veya sözleşme gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça paylaşma isteyebilir. Bu ayrımlar Türk Medenî Kanunu'nun resmî kurumda yayımlanan metninde bulunur. Mirasçılık belgesini, tapu kaydını ve varsa paylaşma anlaşmasını birlikte okuyun.
Bütün paydaşlar davada yer almalı
Dava, yalnız anlaşamadığınız kişiye yöneltilerek hazırlanmaz. Bütün paydaşların veya elbirliği ortaklarının davada taraf olması gerekir. Davayı bir veya birkaç ortak açıyorsa kalan ortakları davalı olarak gösterin. Bir ortağın satışa karşı çıkmaması, onu taraf listesinden çıkarma nedeni değildir. Tarafların dinlenilmesi ve birlikte taraf olma düzeni bakımından HMK m.27 ve m.59-60 dikkate alınır.
Bir paydaş ölmüşse yalnız onun adını yazıp devam etmeyin; mirasçılarını belirleyin. Mirasçılardan biri de sonradan ölmüş olabilir. İsim benzerliklerini, farklı soyadlarını ve temsil gerektiren durumları belgelerden kontrol edin. Kimlik ve adres bilgilerini tahmin ederek doldurmayın.
Örneğin kurgusal bir çalışmada dört kardeşin ortak olduğu bir ev düşünün. Evi kullanan kardeşle uyuşmazlık yaşanması, diğer iki kardeşin dosya dışında kalmasını sağlamaz. Dilekçede kişisel anlaşmazlığı uzun uzun anlatmak yerine, bütün ortakları ve ortaklığın sona erdirilmesi isteğini açıkça gösterin.
Görevli ve yetkili mahkeme
Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme, malın değerinden bağımsız olarak sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b). Taşınmazdaki ortaklığın giderilmesinde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12). Birden fazla taşınmaz için m.12/3 ayrıca incelenir. Bu kurallar HMK'nın resmî metninde yer alır.
Görev ile yetkiyi iki ayrı soru olarak ele alın: Hangi tür mahkeme ve hangi yerdeki mahkeme? Bir taşınmaz için hazırladığınız başlığı taşınır mal dosyasına doğrudan taşımayın. Terekenin tümünün paylaşılması gibi farklı kapsamlı taleplerde de aynı yetki cümlesinin yeterli olduğunu varsaymayın.
Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabulucuya başvuru dava şartıdır (HUAK m.18/B/1-b). Düzenleme, 7445 sayılı Kanun m.37 ile getirildi ve m.43 uyarınca 1 Eylül 2023'te yürürlüğe girdi. Başlangıç tarihi ve kapsam Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığının açıklamasında da gösterilir.
Başvuruyu hazırlarken dava konusu malları ve bütün ortakları doğru belirleyin. Görüşmede ele alınan taşınmazla dilekçedeki taşınmazın aynı olduğundan emin olun. Anlaşma sağlanmadıysa son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini dava dilekçesine ekleyin (HUAK m.18/A/2).
Arabulucuya hiç başvurmamak ile tamamlanmış sürecin son tutanağını eklemeyi unutmak farklıdır. İkinci durumda kanun, ihtarla bir haftalık kesin süre verilmesini düzenler; ilkinde dava şartı yokluğu söz konusudur. Ayrım HUAK m.18/A'da açıklanır. Benzer hazırlık adımlarını kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk rehberinde okuyabilirsiniz; uyuşmazlık türüne özgü hükümleri ayrıca uygulayın.
Aynen taksim ve satış talebini gerekçelendirin
Aynen taksim, malın bölünerek paylaşılmasıdır. TMK m.699 uyarınca bölünme uygun değilse, özellikle önemli değer kaybı olmadan yapılamıyorsa açık artırmayla satış gündeme gelir. Bölümler arasındaki değer farkının para eklenerek dengelenmesi de mümkündür. Satışın paydaşlarla sınırlanmasında genel kural bütün paydaşların rızasıdır; aşağıdaki özel miras düzenlemesini ayrıca inceleyin.
“Taşınmaz bölünemez” demek yerine bu görüşün dayanağını açıklayın. Yüzölçümü, yapı ve kullanım biçimi hakkında dosyada bulunan bilgileri gösterin. Teknik incelemenin sonucunu önceden kesinmiş gibi yazmayın. Keşif, bilirkişi incelemesi ve ilgili kurum kayıtlarına neden ihtiyaç duyulduğunu belirtin.
Birden fazla taşınmazda hepsinin aynı özellikleri taşıdığını varsaymayın. Bir arsa ile tek bir bağımsız bölüm için aynı gerekçeyi tekrarlamak yeterli olmaz. Öncelikli talebinizi ve bunun mümkün olmaması hâlinde istediğiniz sonucu ayrı kurun; birbirini dışlayan seçenekleri açıklamasız biçimde yan yana bırakmayın.
2026 değişikliği: miras taşınmazlarında ilk artırma
7589 sayılı Kanun m.1 ile İİK m.114'e özel bir kural eklendi. Bütün maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, satışla ortaklık giderilirken ilk artırma yalnız malik mirasçılar arasında yapılır. Bu usul bir defa uygulanır. Kuralı, miras yoluyla edinilmeyen veya üçüncü kişinin de malik olduğu taşınmazlara genişletmeyin.
Kanunun geçici m.1/1 hükmü, değişiklik yürürlüğe girmeden önce ilan edilmiş artırmaları eski kurallara bırakır. Bu nedenle yalnız dava tarihini kontrol etmeyin; satış aşamasındaki ilanı da inceleyin. Kapsam ve geçiş hükmü 7589 sayılı Kanun'un TBMM metninde bulunur. Dilekçede edinme biçimini doğru anlatmak, bu ayrımın değerlendirilebilmesini sağlar.
Harç, gider ve belge hazırlığı
Başvuru harcı, karar ve ilam harcı ile tebligat, keşif, bilirkişi ve satış giderlerini birbirinden ayırın. Harç türü ve hesabı için 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı tarifeyi kontrol edin. Resmî Harçlar Kanunu metni başlangıç kaynağıdır. Buradaki iskelet belirli bir toplam masraf vaat etmez.
Giderlerin tamamını otomatik olarak tek davalıya yükleyen hazır bir sonuç cümlesi kullanmayın. Ortakların payları, paylaşma biçimi ve giderin niteliğini değerlendirin. Ek listenizde tapu kaydı, mirasçılık belgesi, arabuluculuk son tutanağı ve dayanılan diğer belgeler bulunsun; elinizde olmayan kayıtların nereden getirtilmesini istediğinizi açıklayın.
Özgün ortaklığın giderilmesi iskeleti
Bir ortaklığın giderilmesi davası dilekçe örneği, dosyanın yerine geçmez. Aşağıdaki eğitim taslağını yalnız uygun bölümleri bırakarak tamamlayın. Taşınır malda taşınmaz alanlarını kullanmayın; mirasla ilgili bölümleri ancak dosyanızla ilişkiliyse doldurun.
[Yetkili yer] sulh hukuk mahkemesine
Davacı: [Ad soyad, T.C. kimlik numarası ve adres]
Vekili: [Varsa ad soyad ve adres]
Davalılar: [Davacı olmayan bütün ortakların ad soyad/unvan ve adresleri; varsa temsilcileri]
Konu: [Açıkça tanımlanan mal veya mallardaki] ortaklığın giderilmesi istemidir.
Dava konusu mal ve değer bilgisi: [Tapu veya malı tanımlayan kayıtlar; ilgili değer açıklaması]
Arabuluculuk: [Büro ve dosya numarası, taraflar, uyuşmazlık konusu, son tutanak tarihi]
Açıklamalar:
[Malın edinilmesi, mülkiyet biçimi ve ortakları gösteren belgeler]
[Varsa miras bırakan, mirasçılık belgesi ve sonraki intikallere ilişkin bilgiler]
[Paylaşma isteği, ortaklığın sürdürülmesine ilişkin durum ve anlaşmaya varılamayan hususlar]
[Aynen taksim veya satış isteğinin somut gerekçesi; gerekli teknik inceleme]
Hukuki nedenler: [TMK m.698-699; ilgiliyse m.642 ve m.701 vd.; HMK, HUAK ve dosyaya uygun hükümler]
Deliller: [Tapu kayıtları, mirasçılık belgeleri, son tutanak, keşif, bilirkişi ve her olayla ilişkilendirilen diğer deliller]
Sonuç ve istem: [Belirtilen mallardaki] ortaklığın [somut talebe göre aynen taksimle; bunun mümkün olmaması hâlinde uygulanacak satış kuralları çerçevesinde satışla] giderilmesine, satış bedelinin hak sahiplerine hakları oranında dağıtılmasına ve yargılama giderlerinin hukuki duruma uygun paylaştırılmasına karar verilmesini arz ederim.
Ekler: [Numaralı belge listesi]
[Tarih, ad soyad ve imza]
Son kontrol ve taslağı geliştirme
Son okumada her taşınmazın kayıt bilgilerini ve taraf listesini yeniden karşılaştırın. Son tutanaktaki uyuşmazlıkla talep aynı mı, ölen ortağın mirasçıları belirlendi mi, aynen taksim ile satış açıklamaları tutarlı mı? Sonuç bölümünün olay anlatımından kopmadığını kontrol edin.
Lexedes'in derin araştırma ve emsal karar arama araçlarıyla hukuki sorunu inceleyebilirsiniz. Kendi notlarınızdan dilekçe taslağı hazırlayıp metni UYAP editöründe düzenleyebilirsiniz. Yapay zekâ çıktısındaki tarafları, kayıtları ve talepleri siz doğrulayın.
Ortaklar arasındaki ayrı bir alacak için takip yapılmışsa, paylaşma talebiyle alacak talebini karıştırmayın; itirazın iptali rehberi farklı başvuruyu açıklar. Karar sonrası çalışma için istinaf rehberini kullanabilirsiniz.
Hukuk öğrencilerine ücretsiz erişim
Lexedes hukuk öğrencilerine ücretsizdir. Okul e-posta adresinizden veya öğrenci belgenizle [email protected] adresine başvurabilirsiniz. Ücretsiz öğrenci erişimi rehberindeki çalışmalarla farklı mülkiyet biçimlerini karşılaştırın; hazırladığınız taslağı kaynaklarıyla birlikte kontrol edin.