İstinaf dilekçe örneği: hukuk ve ceza rehberi
İstinaf dilekçe örneği ararken önce kararın hukuk, ceza veya idari yargıya ait olduğunu belirleyin. Aynı başlığı taşıyan dilekçeler farklı süre ve kurallara tabidir. İyi bir istinaf başvuru dilekçesi, hangi kararın hangi bölümüne başvurulduğunu, hatanın nerede olduğunu ve hangi sonucun istendiğini açıklar. Hazır metnin yerini doldurmak tek başına yeterli değildir.
Bu rehber, 30 Ekim 2026 itibarıyla genel kuralları ve eğitim amacıyla hazırlanmış özgün bir dilekçe iskeletini içerir. Somut dosyada kararın kanun yoluna açık olup olmadığını, tebligatı ve özel kanun hükümlerini ayrıca inceleyin. Aşağıdaki hukuk dilekçesini yalnız mahkeme adını değiştirerek ceza veya idari yargı dosyasına uyarlamayın.
İstinaf dilekçe örneği seçmeden önce dosyayı tanıyın
İstinaf, ilk derece kararının üst mahkemede incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Hukuk ve ceza yargısında incelemeyi bölge adliye mahkemesi yapar. Hukukta istinafa elverişli kararlar HMK m.341'de, cezada ise CMK m.272'de düzenlenir. Her kararın istinafa açık olduğu varsayımıyla hareket etmeyin.
Dosyayı açtığınızda gerekçeli karar, tebligat kaydı ve önceki dilekçeleri birlikte okuyun. Yalnız hüküm sonucunu görerek başvuru hazırlamak, mahkemenin asıl gerekçesini kaçırmanıza neden olabilir. Önce “Mahkeme hangi olayı kabul etti, hangi kuralı uyguladı, hangi talep hakkında ne karar verdi?” sorularını cevaplayın.
Bir sayfalık çalışma notu hazırlayın. Bir sütuna kararın tespitini, yanına dosyadaki ilgili belgeyi ve son sütuna eleştirinizi yazın. Bu not dilekçeye aynen girmek zorunda değildir; hangi itirazın gerçekten dayanaklı olduğunu ayırmak için kullanılır.
Hukuk davalarında süre ve başvuru yeri
Hukuk davalarında genel istinaf süresi iki haftadır. Süre, ilamın usulüne uygun tebliğiyle başlar; özel kanunlardaki başvuru süreleri saklıdır (HMK m.345). Karar tarihi ile tebliğ tarihini ayrı kaydedin. Duruşmada sonucu öğrenmiş olmak ile gerekçeli kararın tebliği aynı işlem değildir.
Dilekçe, kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir. Başka mahkemeye verilirse kararı veren mahkemeye gönderilir (HMK m.343). Başlıkta ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere kararı veren mahkemeyi göstermek, başvurunun yönünü anlaşılır kılar.
Harç ve giderler de başvuru hazırlığının parçasıdır (HMK m.344). Dosyanızdaki yükümlülükleri kontrol edin; yalnız metni tamamlamayı başvurunun tamamlanması olarak görmeyin. Tebligat belgesini, gönderim veya alındı kaydını ve ödeme belgelerini birlikte saklayın. Bu bölümün dayanağı HMK'nın resmî metnidir.
Süreyi hesaplarken bir internet örneğindeki takvimi kopyalamayın. Tebliğin yöntemi, geçerliliği ve dosyadaki özel durumlar başlangıç tarihini etkileyebilir. Tereddüt varsa önce bu noktayı çözün; gerekçeyi güzelleştirmek için süre incelemesini sona bırakmayın.
Ceza istinaf dilekçe örneği için farklı kurallar
CMK m.273/1 uyarınca genel başvuru süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru hükmü veren mahkemeye dilekçeyle veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilecek beyanla yapılır. Tutuklu sanıklar bakımından CMK m.263'teki özel yol saklıdır. Eski örneklerdeki “tefhimden itibaren yedi gün” ifadesini güncel dosyaya taşımayın.
CMK m.273/4, sanık ve maddede sayılan katılan veya suçtan zarar görenlerin başvurularında gerekçe gösterilmemesinin incelemeye engel olmayacağını düzenler. Buna rağmen savunmayı anlaşılır kurmak için hataları somutlaştırın. Cumhuriyet savcısının başvurusu bakımından gerekçe ve sanık lehine veya aleyhine başvuru ayrımı ayrıca düzenlenmiştir (CMK m.273/5). CMK'nın resmî metni bu ayrımları gösterir.
Ceza istinaf dilekçesinde başvuranın sıfatını, hükmün hangi sanık ve suç yönünden incelenmesini istediğinizi belirtin. Birden çok suç veya sanık bulunan dosyada “kararın tamamı hatalıdır” cümlesiyle yetinmeyin. Delilin değerlendirilmesi, savunmanın karşılanması ve hukuki nitelendirme konularını ayrı başlıklarda ele alın.
Eski tarihli hükümler için geçiş düzenlemeleri de önemlidir. Bu rehberdeki güncel süreyi, geçmişte verilmiş her hükme otomatik olarak uygulamayın. Hüküm tarihini ve o dosya için geçerli düzenlemeyi birlikte inceleyin.
İdari yargıda istinafın kısa özeti
İdare ve vergi mahkemelerinin istinafa açık kararlarına karşı genel süre, tebliğden itibaren otuz gündür; inceleme mercii bölge idare mahkemesidir (İYUK m.45). Parasal kesinlik sınırları ve özel yargılama usulleri ayrıca değerlendirilir. İstinafın şekli ve usulü, m.45/2 gereğince temyiz hükümleriyle bağlantılıdır. Hukuk dilekçesindeki “bölge adliye mahkemesi” başlığını burada kullanmayın. Süre ve başvuru düzeni, Adalet Bakanlığının idari yargı rehberinde açıklanır.
Hukuk istinaf dilekçesinin unsurları
HMK m.342'deki unsurları bir kontrol listesi olarak kullanın:
- Başvuranın ve karşı tarafın sıfatı, adı, soyadı, kimlik numarası ve adresi.
- Varsa kanuni temsilci ve vekillerin adı, soyadı ve adresi.
- Kararı veren mahkeme, karar tarihi ve dosya numaraları.
- Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih.
- Kararın kısa özeti.
- Başvuru sebepleri ve bunların gerekçeleri.
- İstenen sonuç ve imza.
Fiziki dilekçeye karşı taraf sayısı kadar örnek eklenmesi de maddede yer alır. Kanunun bazı eksikliklere ilişkin düzenlemesi, dilekçeyi eksik hazırlamak için bir yöntem değildir. Özellikle başvuru sebeplerini sonradan düşünmek yerine metnin merkezine yerleştirin. Unsurlar HMK m.342'de birlikte sayılır.
Karar özetini kısa tutun. Davanın bütün geçmişini yeniden anlatmak yerine talebi, sonucu ve başvuruyla ilişkili gerekçeyi aktarın. Başvuru okuyucusu, daha ilk bölümde hangi uyuşmazlığı ve hangi hatayı inceleyeceğini anlayabilmelidir.
Gerekçe nasıl somutlaştırılır?
Hukuk istinafında inceleme, kural olarak dilekçedeki sebeplerle sınırlıdır; kamu düzenine aykırılıklar kendiliğinden gözetilir (HMK m.355). Bu nedenle “usul ve yasaya aykırı karar” ifadesini tek gerekçe olarak bırakmayın. İncelemenin kapsamına ilişkin hüküm, somut gerekçenin neden gerekli olduğunu gösterir.
Her başlık için şu sırayı izleyebilirsiniz: Mahkemenin tespiti, buna karşı dosya dayanağı, hukuki açıklama ve sonuca etkisi. Örneğin kurgu bir alacak dosyasında ödeme belgesinin değerlendirilmediğini düşünüyorsanız belgenin tarihini, dosyaya ne zaman sunulduğunu ve hangi alacak kalemine ilişkin olduğunu gösterin. Sonra bunun hükmedilen tutarı neden etkilediğini açıklayın.
“Delillerimiz dikkate alınmadı” yerine hangi delilin hangi tespitle çeliştiğini yazın. Bir bilirkişi değerlendirmesine karşı çıkıyorsanız raporun tamamını kötülemek yerine hesap girdisini, yöntemi veya cevaplanmamış soruyu belirtin. Metnin ikna gücü sıfatlardan değil, kurulabilen bağlantıdan gelir.
Yeni delil sunmayı sınırsız bir hak gibi görmeyin. Hukuk istinafında yeni iddia, savunma ve deliller bakımından HMK m.357'de kural ve istisnalar vardır. Daha önce gösterilen bir delili hatırlatmakla yeni bir delile dayanmak arasındaki farkı dosyada açıklayın.
Hukuk davası için özgün dilekçe iskeleti
Aşağıdaki metin bir eğitim taslağıdır. Köşeli parantezleri dosyaya göre doldurun; seçenekleri birlikte bırakmayın. Talep kısmını belirlerken usule ilişkin hata ile esasa ilişkin hatanın gerektirdiği sonucu ayrı değerlendirin.
[İlgili bölge adliye mahkemesi] ilgili hukuk dairesine gönderilmek üzere
[Kararı veren mahkeme] hâkimliğine
Dosya: [Esas ve karar numarası]
İstinafa başvuran: [Ad soyad/unvan, sıfat, kimlik bilgisi ve adres]
Vekili / kanuni temsilcisi: [Varsa ad soyad ve adres]
Karşı taraf ve varsa vekili: [Bilgiler]
Karar tarihi: [Tarih] — Tebliğ tarihi: [Tarih]
Konu: [Kararın hangi kısmına ilişkin istinaf başvurusu olduğu]
Kararın özeti: [Talep, hüküm ve başvuruyla ilgili gerekçenin kısa özeti]
Başvuru sebepleri:
[Somut usul hatası, dosyadaki dayanağı ve sonuca etkisi]
[Olay veya delil değerlendirmesindeki hata; ilgili belge ve açıklama]
[Uygulanması gereken hukuk kuralı ve karardaki hatayla bağlantısı]
Sonuç ve istem: [Yukarıdaki sebeplerle istinaf başvurusunun kabulü ile kararın belirtilen kısmının kaldırılması ve dosyaya uygun olarak istenen kararın açık ifadesi]; yargılama giderleri hakkında talebimiz doğrultusunda karar verilmesini arz ederim.
Ekler: [İlgili belgeler ve ek listesi]
[Tarih, başvuran veya temsilci/vekil adı soyadı ve imza]
Bu iskelet, farklı istinaf dilekçe örneklerini karşılaştırırken de ölçüt sağlar. Bir örnekte uzun açıklama bulunması onu daha uygun yapmaz. Önemli olan sizin dosyanızda ileri sürülebilecek sebebin açıkça yazılmasıdır.
Sık hatalar ve son okuma
En sık hata, ilk derece dilekçesini başlığını değiştirerek yeniden sunmaktır. İstinaf metni, artık verilmiş bir kararla konuşmalıdır. Önceki iddianızı tekrar ederken mahkemenin bu iddiaya verdiği cevabı da tartışın.
İkinci hata, talebi belirsiz bırakmaktır. Hangi hüküm bölümünün değiştirilmesini istediğinizi yazın. Tutar veya taraf adı içeren bölümleri karar ve dosya belgeleriyle karşılaştırın. Kopyalanmış metindeki başka dosyaya ait tek bir isim bile okuyucunun güvenini zedeler.
Üçüncü hata, doğrulanmamış karar künyelerini eklemektir. Emsal karar arama ile bulduğunuz metni okuyun; yalnız kısa özete dayanmayın. Kararın hukuki sorunu ve olayları sizin başvurunuzla ilgili olmalıdır. Çok atıf kullanmak, gerekçe eksikliğini kendiliğinden gidermez.
Son okumayı iki tur yapabilirsiniz. İlk turda süre, mahkeme, taraf ve dosya bilgilerini; ikinci turda gerekçe ile talep arasındaki tutarlılığı kontrol edin. Ek listesinde gösterdiğiniz belgelerin gerçekten eklendiğini ve okunabilir olduğunu da gözden geçirin.
Taslağı araştırma ve belge araçlarıyla geliştirin
Lexedes'in dilekçe hazırlama akışına kararın özetini ve somut eleştirilerinizi aktararak bir taslak oluşturabilirsiniz. Eksik bilgilerin tahmin edilmesini istemeyin. Çıktıyı kararın kendisiyle karşılaştırın; süre, başvuruya elverişlilik ve talep kontrolünü siz yapın.
Metni UYAP editöründe düzenleyip UDF olarak indirebilirsiniz. Başvurudan sonraki aşama için temyiz rehberini okuyabilirsiniz. Ödeme emrine karşı başvuru hazırlıyorsanız konu farklıdır; icra takibine itiraz rehberine geçin.
Hukuk öğrencilerine ücretsiz erişim
Lexedes hukuk öğrencilerine ücretsizdir. Okul e-posta adresinizden veya öğrenci belgenizle [email protected] adresine başvurabilirsiniz. Ücretsiz öğrenci erişimi rehberinde araştırma ve pratik çalışma örnekleri bulunur. Taslakları öğrenme ve kontrol aracı olarak kullanın; ödevinizi kendi değerlendirmenizle hazırlayın.