T.C. BURSA BAM ...... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .../.... -.../.... T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A ...... HUKUK DAİRESİ K A R A R
DOSYA NO : .../.... KARAR NO : .../...
BAŞKAN : ......... ÜYE : ....... ÜYE : .......... KÂTİP :.........
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : BURSA ........ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ........./......... KARAR NO : ......../...... KARAR TARİHİ : ............ İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : .............. DAVACILAR : 1-............... 2-......... 3-.............. VEKİLİ : Av. .................. DAVALI : 1 -............ VEKİLİ : Av. ............ DAVALI : 2 -.............. VEKİLİ : Av................. İHBAR OLUNAN : ................. VEKİLİ : Av. ............ DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) B.A.M. KARAR TARİHİ : .............. KARAR YAZIM TARİHİ : ...........
Davacılar tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahal mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara süresi içinde davacılar vekili ile davalı ................Başkanlığı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dilekçesinde, 27/03/2008 tarihinde meydana gelen ..........plakalı ve .............. plakalı araçların karıştığı trafik kazasında davacı .............'nın yaralandığını, kazada ............... plakalı araç sürücüsünün tam kusurlu bulunduğunu, bununla ilgili ceza soruşturmasının ............... Asliye Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası ile karara bağlandığını, davalı ........... Belediye Başkanlığının işleten sıfatı ile, diğer davalının da zorunlu sigortacı sıfatı ile sorumlu olduğunu, yaralanan davacının bir dizi ameliyat geçirerek yoğun bakımda tedavi gördüğünü, bedensel hasarlarının halen ve tamemen iyileşmediğini, kaza anında 1.000-TL olan maaşının halen 1.800-TL olduğunu, bedensel kazanma gücündeki kayıp ve hasar kaybı sebebiyle şimdilik 150.000-TL maddi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsilini, sigorta şirketinin poliçe limiti olan 80.000-TL ile sınırlı sorumlu tutulmasını, sigorta şirketi açısından dava tarihinden, diğer davalı açısında kaza tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasını, olayda ağır manevi zarara uğrayan davacı ve bakım ve tedavisi sırasında hamile olan eşi ve çocuğu için manevi tazminat hükmedilmesi gerektiğini, bu sebeple ......... için 80.000-TL, eşi ..........için 40.000-TL ve müşterek çocuk .......... için 30.000-TL olmak üzere toplam 150.000-TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı belediye başkanlığından tahsilini talep etmektedir. Davalı ................. vekili cevap dilekçesinde, dava hakkının zaman aşımına uğradığını, sigorta şirketinin kusur oranında ve poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olduğunu, maluliyet oranın da heyet raporu ile belirlenmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Davalı ............. Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, davanın zaman aşımın uğradığını, bunun bir hizmet kusuru olması sebebiyle davanın idari yargı yolunda görülmesi gerektiğini, ambulansın Belediye Başkanlığına ait olmasına rağmen ............... tarafından kullanıldığını, bu sebeple kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, işleten sıfatını taşınmadıklarını, çünkü araç üzerinde fiili hakimiyetlerinin bulunmadığını, araç sürücüsünün belediye çalışanı olmadığını, istenen tazminatların fahiş olduğunu, davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Mahkemece, maddi tazminat davasının kabulü ile 247.499,23 TL maluliyet tazminatı alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...........'ya ödenmesine, maddi tazminat alacağına davalı ......... Belediyesi yönünden 27/03/2008 tarihinden itibaren davalı sigorta şirketi yönünden dava tarihi olan 18/03/2016 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı sigorta şirketinin sorumluğunun 100.000,00 TL ile sınırlı tutulmasına, Davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile davacı ........ için 35.000,00 TL, davacı........... için 8.000,00 TL, davacı ........... için 8.000,00 TL manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 27/03/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalı ............. Belediye Başkanlığından tahsili ile adı geçen davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir. Davalı ................... Belediyesi vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, davacının haksız fiil zamanaşımı süresini kaçırmış olduğu, bu bakımdan davanın reddi gerektiği, davanın idari yargının görevi alanında olduğu, olaya karışan ambulansın müvekkili Belediyeyle trafik kaydı dışında bir ilgisi bulunmadığı, ilgili ambulansı ihtiyaç doğrultusunda kullanması ve zararı, yönetimi, tehlike ve zarar sorumluluğu hastane adına olmak üzere ............. hastanesine devrettiği, aracın trafik kaydında müvekkili belediyenin bulunmasına rağmen müvekkili belediyeye ait olmadığı, müvekkili belediyenin sorumlu tutulamayacağı, müvekkilinin kurum olduğundan manevi tazminattan sorumlu tutulmasının hukuka uygun olmadığı, bilirkişi raporlarının hatalı tanzim edildiği, tazminat hesaplamalarının hatalı olduğu, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Davacılar vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, olayda müvekkilinin tamamen kusursuz olduğu, maluliyete ilişkin raporlarda hatalar bulunduğu, hatalı maluliyet oranı ile hazırlanan aktüer raporundaki tazminat rakamlarının da oldukça düşük olduğu, hükmedilen manevi tazminatın da müvekkilinin yaşadıklarına kıyasla çok düşük kaldığı, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak talepleri gibi karar verilmesini, talep etmiştir. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Dava, haksız fiil sebebiyle maddi ve manevi tazminat talebine yöneliktir. 6098 sayılı TBK 72 maddesi gereği, haksız fiilden kaynaklı tazminat davalarında zaman aşımı süresi tazminat yükümlüsünü öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl ve eylem tarihinden itibaren 10 yıldır. 2918 sayılı KTK 109 maddesi ile motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin taleplerin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü, öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve kaza gününden başlayarak 10 yıl içerisinde zaman aşımına uğrayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zaman aşımını öngördüğü bir fiilden kaynaklanıyorsa, ceza zaman aşımı uygulanacaktır. 5237 sayılı TCK 66/1-d maddesinde öngörülen 15 yıllık ceza zamanaşımı süresine göre, somut olayda, bir kişinin taksirle ölümü ile birden fazla kişinini yaralanmasına neden olma suçu nedeniyle yürütülen ceza yargılamasındaki suçun kanundaki üst sınırı dikkate alındığında, dava tarihinde zamanaşımı süresi dolmamış olup (Yargıtay 4 HD 2021/9945 E-2023/494 K sayılı ilam), davalı Çınarcık Belediyesi vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde değildir. 2918 sayılı KTK 110 maddesi gereği, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülecektir. Yasanın anılan bu hükümleri karşısında, kamu araçlarının verdikleri zararlardan dolayı idare, kamu hukuku kurallarına göre değil, işleten sıfatıyla özel hukuk kurallarına göre sorumlu tutulabilecektir. Bu durumda, davalı ...............Belediyesi'nin maliki olduğu aracın neden olduğu zararın tazmini isteği ile açılan davanın, bu kuralları uygulamakla görevli adli yargı yerinde görülmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. (Yargıtay 17 HD 2016/7017 E-2019/2347 K sayılı ilam). Davalı Çınarcık Belediyesi vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde değildir. 2918 sayılı KTK 85 maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, yine KTK 88 maddesinde, bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulup, birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda, bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılacağı, özel durumlar ve özellikle araçların işletme tehlikeleri, zararın iç ilişkide başka türlü paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanacağı düzenlenmiştir. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı işleteni, kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. (Yargıtay 17 HD 2019/4255 E-2020/3307 K sayılı ilam). Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85 maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. 2918 sayılı KTK 3 maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında,işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır (Yargıtay 17 HD 2020/8228 E-2021/190 K sayılı ilam). Somut olayda, davalı ............. , 77 DK 335 plakalı ambulansın ambulans eksikliği olduğundan bahisle dava dışı................... AŞ 'ye kullanmaları amacıyla verildiği dolayısıyla işleten sıfatının dava dışı şirkette olduğu, davalı .................'nin sorumluluğunun bulunmadığı iddiasındadır. Araç üzerindeki eylemsel egemenliğin,kesin biçimde dava dışı şirkete geçtiğinin ortaya konulması gerekmekte olup (Yargıtay HGK 2013/17-2197 E- 2015/1302 K sayılı ilam) , bu eylemsel egemenliğin geçişini ispata yarar bilgi ve belge sunulmamış olmakla, davalı ............işleten sıfatıyla sorumlu tutulmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Davalı .............. vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde değildir. ......... Asliye Ceza Mahkemesi .../....E-.../... K sayılı dosyasında, davalı ............. adına kayıtlı, diğer davalı ..................tarafından sigortalanan 77 DK 335 plakalı araç sürücüsü dava dışı Şevki Berk hakkında, 5237 sayılı TCK 85/1 maddesine aykırı eylem nedeniyle cezalandırıldığı, temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 12 CD 2012/3915 E-2012/25572 K sayılı ilamı ile hükmün onandığı (sanık hakkında eksik ceza tayini temyiz konusu edilmemekle bozma sebebi yapılmayarak) , hükme esas alınan bilirkişi raporu ve ATK Trafik İhtisas Dairesi raporunda dava dışı sürücünün tam kusurlu olarak değerlendirildiği, davalılar ceza davasında taraf değil ise de, yapılan incelemede dava dışı sürücünün tam kusurlu olduğu açık olmakla davalı ............... vekilinin kusura yönelik istinaf sebebi yerinde değildir. Maluliyete ilişkin alınacak raporlar 11/10/2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11/10/2008 tarihi ile 01/09/2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01/09/2013 tarihi ile 01/06/2015 tarihleri arasında sonrada Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01/06/2015 tarihi ile 20/02/2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine, 20/02/2019 tarihinden sonrada Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir (Yargıtay 4 HD 2021/6772 E- 2021/9565 K sayılı ilam). Somut olayda, davacı ............'un yaralanmasına neden olan kazanın 27/03/2008 tarihinde gerçekleştiği, ATK 2. İhtisas Kurulu 27/03/2018 tarihli raporunda özetle, davacının E cetveline göre %18 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağı, iyileşme süresinin 12 aya kadar uzayabileceği mütalaa edilmiş ve ATK raporu hükme esas alınmış olup, 2008 tarihli Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü kapsamında değerlendirme yapılmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacılar vekilinin ve davalı ............... vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi ayrı ayrı yerinde değildir. Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih- 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; 2918 sayılı KTK 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; işgücü kaybı tazminatı hesabında, yeni ZMSS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü uygulaması anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Tazminat hesaplamasının, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve Yargıtay uygulamaları ile kabul edilen, Tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosu esas alınarak, progresif rant yöntemi kullanılarak, bilinmeyen devirdeki gelirlerin her yıl için %10 artırılıp, %10 iskonto edilmesi suretiyle, teknik faiz dikkate alınmaksızın, tazminatın hesaplanması gerekecektir (Yargıtay 4 HD 2021/18199 E- 2022/15549 K sayılı ilam). Somut olayda, Dairemiz 2021/515 E-2021/777 K sayılı kaldırma ilamı sonrası, bilirkişiden 25/02/2022 tarihli ek rapor alındığı, bilirkişi raporunda yöntemince hesaplama yapıldığı, HMK 26 maddesi kapsamında karar verildiği anlaşılmakla, davacılar vekilinin ve davalı ......... vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi ayrı ayrı yerinde değildir. 6098 sayılı TBK 56/1 maddesi gereği, haksız fiil sebebiyle bedensel zarar halinde zarar gören, TBK 56/2 maddesi gereği, ağır bedensel zarar ya da ölüm halinde, yakınları da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesini isteyebilir. Manevi tazminat, kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın manevi dengesindeki bozulmanın giderilmesi için yasanın öngördüğü telafi şeklidir. Manevi tazminat talep hakkının doğrudan doğruya cismani zarara uğrayan kişiye ait olduğu, yansıma yoluyla aynı eylem nedeniyle manevi üzüntü duyanların kural olarak manevi tazminat talep edemeyeceği ancak kişinin zarara uğraması sonucu, anne, baba, eş, çocuk gibi çok yakınlarından birinin de olay sebebiyle ruhsal ve sinirsel sağlık bütünlüğü ağır şekilde bozulmuşsa, onların da manevi tazminat talep edebilecekleri kabul edilmelidir (Yargıtay 21 HD. 2014/10693 E -2014/23947 K sayılı ilam, Yargıtay 17 HD 2014/12300 E-2016/10184 K sayılı ilam). Somut olayda, davacı ..........'un yaralanma derecesi, diğer davacı ..............'in, davacı ....... 'un eşi ve çocuğu olduğu, ..........'un maluliyet derecesi ve iyileşme süresi göz önüne alındığında davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat yerindedir. Davacılar vekili ve davalı ........ vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi ayrı ayrı yerinde değildir. 6100 sayılı HMK 355 maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davacılar vekili ile davalı ....................Başkanlığı vekilinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Bursa ........ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ......... tarih ve ........./...... - ..../.... sayılı kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b-1 hükmü gereğince davacılar vekili ile davalı ................vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE, 2- İstinaf kanun yoluna başvuran davacılar tarafından yatırılması gereken 179,90.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 99,20.-TL istinaf karar harcının davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına, 3- İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ................... tarafından yatırılması gereken 20.390,48.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 5.098,00.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 15.292,48.-TL istinaf karar harcının davalı .............ı'ndan alınarak hazineye gelir kaydına, 4- Karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce yapılmasına, 5- İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6- İstinaf yargılama giderinin istinafa başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK 361/1 maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere 01/06/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
........ Başkan ......... .......... Üye ........... ......... Üye ......... ........ Katip ..............