Lexedes Emsal arama Fiyatlandırma Ücretsiz deneyin

2020/10003 E. 2021/9450 K.

İlk Derece 13.10.2026 İlk derece
Bu kararla araştırma hazırlayın

T.C. DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ :

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 01/04/2026 KARAR TARİHİ : 13/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili adına kayıtlı .....tesisat numaralı elektrik aboneliğine ilişkin daha önce kayıtlı bir borcu bulunmamasına rağmen önceki abonenin borcu nedeniyle faturaların cezalı kesildiğini, bu cezalı faturaya ilişkin Diyarbakır İcra Dairesi .....sayılı dosyası ile takip yapıldığını ve dosya borcunun .....tarihinde haksız biçimde tahsil edildiğini, müvekkilinin elektrik enerjisi kullanımı dışında kalan cezalardan sorumlu olmadığını, bu nedenle haksız tahsil edilen tutarın iadesi gerektiğini belirterek, hukuki sebep olarak B.K., H.M.K., T.K., Yargıtay kararları ve diğer mevzuata, delil olarak tanık, bilirkişi, keşif, kira kontratı, faturalar ve her türlü yasal delile dayanarak, davanın kabulü ile haksız tahsil edilen tutardan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL'nin davalı kurumdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı kurum üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür. Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; usule ilişkin olarak dava dilekçesi eklerinin tebliğ edilmediğini ve bu belgelere karşı beyan hakkının saklı tutulduğunu, menfi tespit ve istirdat davalarının kısmi dava olarak açılamayacağını, bu nedenle eksik harcın tamamlanması için davacıya süre verilmesi, aksi halde davanın reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise şirketin 6446 sayılı Kanun ve Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında dağıtım faaliyeti yürüttüğünü, kaçak tespit ve hesaplamaya ilişkin düzenlemelerin .....tarihinde değiştirildiğini ve incelemede bu değişikliklerin esas alınması gerektiğini, .....tarihinde .....tesisat numaralı ticarethane aboneliğinde yapılan incelemede "mühür sökerek enerji kullanmak" türünde kaçak kullanım tespit edilerek Yönetmeliğin 42. maddesi uyarınca tutanak düzenlendiğini, 44. madde kapsamında .....sayılı faturayla 24061.98 TL kaçak tahakkuku yapıldığını, hesaplamanın .....-.....arasındaki 28 gün için, 5010 kurulu güç ve 30 amper değerleriyle, 1626 kWh üzerinden 11828.95 TL enerji bedeli, 7631.25 TL dağıtım, PSH ve iletim bedeli, 591.45 TL belediye vergisi ve 4010.33 TL KDV içerecek şekilde yapıldığını, bedelin tahsil edilmediğini ve son ödeme tarihinin .....olduğunu, kaçak öncesi ve sonrası tüketimlerdeki dengesizliğin kaçak kullanımı gösterdiğini, görüntü kaydı bulunmasa da tüketim verileriyle ispatın sağlanabileceğini, bu yönde Diyarbakır ve Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi emsal kararlarına dayandığını, tutanak, görüntü, koordinat, yük profili, OSOS verileri, endeks dökümleri, faturalar ve taahhütnamelerin celbi ile tanık, keşif, bilirkişi incelemesi ve yemin delillerine başvurulmasını talep ettiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER Diyarbakır Defterdarlığı ve Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı'na yazılan müzekkerelere cevap verildiği ve ilgili cevabi yazıların dosya arasına alındığı görülmüştür. Davalı vekilinin .....tarihli beyan dilekçesi sunmuş olduğu görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, kaçak elektrik faturası nedeniyle Diyarbakır İcra Dairesinin .....E sayılı dosyası üzerinden yapılan ödemenin istirdat hükümleri kapsamında iadesi istemine ilişkindir. 2004 sayılı İİK md. 72'de;"Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir. (Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. (Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir. Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur." düzenlemesine yer verilmiştir. Menfi tespit davasının da bir türü olduğu tespit davaları, bir hakkın yahut hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalar olup konusunu hak ve hukuki ilişkiler oluşturur. Bu dava türü ile bir hukuksal ilişkinin yahut hakkın varlığı veya yokluğu saptanmaktadır. Bu davalarda davacının amacı ve dolayısıyla talep sonucu, bir hakkın yahut hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup istemin kabule şayan olabilmesi için bu davanın konusunu oluşturan hakkın yahut hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının hukuki yararının bulunması gerekir. Menfi tespit davası ise İİK 72. madde hükmü ile düzenlenen kendine özgü bir dava türü olup, konusu bir miktar paranın veya tazminatın ödenmesi değildir. O nedenle alacak davasının bir türü gibi değerlendirmek hatalı olmaktadır. Şöyle ki, Menf'i tespit davasında mahkemenin davacının borçlu olup olmadığının tespitini yapmasının, davalının alacaklı olup olmadığının tespiti sonucunu doğurması bu davanın bir miktar paranın ödenmesine ilişkin alacak davası niteliğinde olduğunu göstermez. Zira menf'i tespit davası sonunda bir miktar paranın tahsiline karar verilmemektedir. Eğer davacı davasını ispat ederse olumsuz tespit kararı verilmektedir. Önemle belirtmek gerekir ki menfi tespit davası borçlunun borcunu henüz ödemeden önce açabileceği bir davadır. Borç ödendikten sonra şartlarına göre sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak veya istirdat davası söz konusu olacaktır. (Hakan Pencanıtez, Oğuz Atalay, Meral Sungurtekin Özkan, Muhammet Özekes, İcra ve İflas Hukuku, s.156- 164). "Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemeden hukuksal korunma istemi ile bir davanın açılabilmesi için davacının bu davayı açmakta (veya mahkemeden hukuksal korunma istemekte) bir çıkarının bulunmasıdır. Davacının dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalı ve davacı mahkemeyi gereksiz yere uğraştırmamalıdır (Arslan, R.; aktaran: Hanağası, E., Davada Menfaat, Ankara 2009, önsöz VII). Hukuk Genel Kurulunun 24.06.1992 gün ve 1992/1-347 E., 1992/396 K. ve 30.05.2001 gün ve 2001/14-443 E., 2001/458 K. sayılı kararlarında da belirtildiği üzere buna hukuki korunma (himaye) ihtiyacı da denir (Rechts-schutzbedürfnis). Mahkemelerden hukuki himaye istenmesinde, himayeye değer bir yarar olmalıdır. Öte yandan, bu hukuksal yararın, "hukuki ve meşru", "doğrudan ve kişisel", "doğmuş ve güncel" olması gerekir (Hanağası, E.,a.g.e, s.135). Mülga 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun yürürlükte olduğu dönem içinde öğreti ve yargısal kararlar, dava açarken hukuki yararın bulunması gereğini, "dava şartı" olarak kabul etmiştir. Bu şart, "dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri" olup, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan "olumlu dava şartları" arasında sayılmaktadır. Nitekim aynı görüş Hukuk Genel Kurulunun 24.11.1982 gün ve 1982/7 - 1874 E. - 914 K.; 05.06.1996 gün ve 1996/18-337 E.-542 K.; 10.11.1999 gün ve 1999/1-937 E. - 946 K. ve 25.05.2011 gün ve 2011/11-186 E. - 2011/352 K., 01.02.2012 gün, 2011/10-642 E. - 38 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda öğreti ve yargısal kararların bu uygulaması aynen benimsenerek, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması “Dava Şartları” başlıklı 114 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (h) bendinde açıkça dava şartları arasında sayılmıştır. Bir davada hukuki yarar ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olarak yargılama yapılmasına yarar sağlayacağı her türlü duraksamadan uzaktır. Bu ilkeden hareketle, dava şartı olarak hukuki yararın varlığının Mahkemece taraflarca dava dosyasına sunulmuş deliller, olay veya olgular çerçevesinde, kural olarak davanın açıldığı tarihe göre, kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerekir. Bu sayede iç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme)'nin 6 ncı maddesi ve 1982 Anayasasının 36 ncı maddesinde düzenlenen "hak arama özgürlüğü” nün dürüstlük kuralına uygun kullanılması sağlanabilecek; bu durum, haksız davalar açmak suretiyle, dava hakkının kötüye kullanılmasına karşı bir güvence oluşturacaktır. Dava açmaktaki hukuki yarar; hukuk düzenince kabul edilmiş meşru bir yarar olmalı, bu yarar dava açan hak sahibi ile ilgili olmalı ve dava açıldığı sırada halen mevcut bulunmalıdır. Ayrıca açılacak davanın ortaya çıkacak tehlikeyi bertaraf edecek nitelikte olması gerekir. Bir kimsenin hakkına ulaşmak için mahkeme kararının o an için gerekli olması durumunda hukuki yararın olduğundan söz edilebilir. Bir mahkeme kararına ihtiyaç yoksa hukuki yarardan söz edilemez (Pekcanıtez, H., Atalay, O., Özekes, M.; Medeni Usul Hukuku, Ankara 2011, s.297). " (Açıklama için bkz: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Esas No:2020/10003, Karar No: 2021/9450 sayılı ilamı) Buna göre davalı DEDAŞ tarafından sunulan cevap dilekçesinde davaya konu faturaya iyişkin olarak Diyarbakır .....Asliye Ticaret Mahkemesinin .....E. (eski esas Mahkememizin .....E. ) sayılı dava dosyasının halihazırda derdest bulunduğu, bu dava sonuçlanmadan açılan işbu davada derdestlik itirazlarının bulunduğunu belirtmesi üzerine Mahkememizce Diyarbakır .....Asliye Ticaret Mahkemesinin .....E sayılı dava dosyası UYAP sistemi üzerinden incelenmiş olup her iki davanın da aynı faturaya ilişkin olduğu, ilgili davanın aynı faturaya ilişkin olarak menfi tespit davası şeklinde ikame edildiği dava devam ederken yapılan ödeme nedeniyle bu kez işbu istirdat davasının açıldığı halbuki menfi tespit davası sırasında ödeme yapılması üzerine davanın İİK.nun 72/6. maddesine göre resen istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmakla davacının açmış olduğu davada hukuki yararının bulunmadığı tespiti ile açılan davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın HMK m. 114/1- h ve m.115 uyarınca hukuki yarar yokluğu nedeniyle REDDİNE, 2-Alınması gereken harç peşin alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerine bırakılmasına, 5-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 6.000,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 6-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı

Katip Hakim