Lexedes Emsal arama Fiyatlandırma Ücretsiz deneyin

İkinci Bölüm 2022/61747 E. K.

AYM 15.09.2026 Yüksek mahkeme
Bu kararla araştırma hazırlayın

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

FARUK BOYAR BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/61747)

Karar Tarihi: 15/9/2026

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan

:

Basri BAĞCI

Üyeler

:

Yıldız SEFERİNOĞLU

Kenan YAŞAR

Ömer ÇINAR

Metin KIRATLI

Raportör

:

Alperen KONAK

Başvurucu

:

Faruk BOYAR

Vekili

:

Av. Hüseyin AYTEKİN

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, karar sonucunu etkileyecek nitelikteki esaslı iddiaların kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucunun soruşturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle başka temel haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de bulunmaktadır.

A. Başvuruya Konu Olay İle İlgili Genel Bilgi

2. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Darbe teşebbüsünde bulunanlarca hazırlanan "sıkıyönetim direktifi" ile Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından emir komuta bütünlüğü içinde devletin yönetimi maksadıyla "Yurtta Sulh Konseyi" teşkil edildiği, yönetime el konulduğu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildiği, kamu yetkisi ile yapılan tüm atama ve görevlendirmelerin teşkil edilen "Yurtta Sulh Konseyi" tarafından veya onun vereceği yetkiye istinaden yapılacağı, bunun haricinde yapılacak işlemlerin yok hükmünde olduğu, mevcut yürütme erkinin görevden el çektirildiği, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) feshedildiği, tüm valilerin görevden alındığı, tüm vali, kaymakam ve belediye başkanlığı atamalarının "Yurtta Sulh Konseyi" tarafından yapılacağı, siyasi partilerin tüm faaliyetlerinin sonlandırıldığı, polis teşkilatının sıkıyönetim komutanları emrine alındığı belirtilmiştir. Anılan direktif ve ekindeki sıkıyönetim komutanlıklarına ilişkin atama listesi, darbe teşebbüsünde bulunanlar tarafından ilgili askerî birimlere ve bakanlıklara gönderilmiştir ( Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169 , 20/6/2017, §§ 12, 13).

3. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının (FETÖ/PDY) kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Darbe teşebbüsü süreci ve darbe teşebbüsünün arkasındaki yapılanmaya ilişkin olgular hakkında detaylı bilgi için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri , §§ 12-25, 51-54).

B. Başvuruya Konu Süreç

4. Başvurucu, bireysel başvuruya konu olayların geçtiği tarihte Sarıkamış 9. Komando Tugayı Komutanlığı 1. Tabur Komutanlığı 3. Komando Bölüğünde uzman onbaşı olarak görev yapmaktadır.

5. Kars Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) darbe teşebbüsü sırasında Sarıkamış ilçe merkezinde gerçekleştirilen eylemlerle ilgili olarak yürüttüğü soruşturma kapsamında Anayasa'yı ihlal suçundan 24/7/2016 tarihinde gözaltına alınan başvurucu 28/7/2016 tarihinde adli kontrol şartı ile serbest bırakılmıştır.

6. Başvurucunun, Başsavcılık tarafından müdafi eşliğinde 28/7/2016 tarihinde alınan ifadesinde; olay günü terör saldırısı olduğu için ilçe merkezine indiklerini düşündüğünü, vatandaşların tepki göstermesi ve komutanlarının geri çekilmesi talimatı vermesi üzerine kışlaya döndüklerini, FETÖ/PDY ile bir bağının olmadığını beyan etmiştir. Başvurucunun ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:

"... Olay tarihinde kalmakta olduğum apartta bulunmakta iken saat 21:30 sıralarında üçüncü bölüğe ait olan ve bütün rütbelilerin dahil olduğu whatsapp grubundan bölük komutanı [M.K.] sabahleyin hazırladığım ikinci ve dördüncü kollar acilen mesaiye gelsin şeklinde mesaj attı. Bunun üzerine emniyette anlatmış olduğum şekilde hareket ettik. Göreve çıkarken telefondan askerlerin boğaziçi köprüsünü kapattığını gördüm. Bunun üzerine bombalı terör saldırısını tüm Türkiye çapında meydana gelebileceğini düşünerek Afyon'da ikamet eden ağabeyimi arayarak sokağa çıkmamalarını, tedbirli olmalarını söyledim. Olay gecesi yarbay [G.Y.] yüzbaşı [M.K.] astsubay [M.T.] ve soy ismini bilmediğim astsubay [Y.] ile görüşme yaptıktan sonra yüzbaşının emri ile ikinci kol hariç tüm bölük sahaya indik. Şehir merkezinde iken yüzbaşı vatandaşlara sıkıyönetim ilan edildiğini, pencerelere çatılara dikkat etmemiz gerektiğini halkın güvenliğini sağladığımızı söyledi. Biz de bunun terör saldırısı nedeniyle yapıldığını düşündük. Bu olaydan bir kaç gün önce bize araçla bombalı eylem hazırlığı içerisinde olunduğu söylenmişti. Biz çarşı merkezde güvenlik sağladığımız sırada vatandaşlar bize asker kışlaya siz darbe yapıyorsunuz, vatan hainisiniz, darbe istemiyoruz şeklinde sözler söyleyince olayın aslını ve kandırıldığımızı anladık. Bulunduğumuz alana tahminen 100-150 kadar vatandaş toplanmıştı. O sırada vatandaşların tepkisinden korkan er [H.İ.] havaya doğru bir kaç el ateş etti. Ben kendisine sakin olması gerektiğini söyledim. Bu sırada meydanın büyük olması nedeniyle komutanlarımızın olayda ne şekilde davrandıklarını ne söylediklerini duymadım, görmedim. Tabur komutanı gelerek ben halkımın arasındayım. Siz geri çekilin, sıkıntı yok dedi. Caminin önündeki yüksek merdivene çıkarak halka emniyet almak için geldiğimizi, şimdi geri çekileceğimizi söyledi. Yavaş yavaş alandan çekilmeye başladık. Bundan önce vatandaş aşırı tepki gösteriyordu. Bu sıralarda herhangi bir komutanımızın TSK yönetime el koydu, darbe yaptık şeklinde söz söylediğini işitmedim. Tugaya döndükten sonra telefonlardan haberlerde baktığımızda olayın gerçekten darbeye teşebbüs olduğunu anladık. Dediğim gibi daha önceden terör saldırısı nedeniyle halkın emniyetini sağlamak için gittiğimizi düşündüm. Bu amaçla emirleri yerine getirdim..."

7. Başsavcılık; Sarıkamış 9. Komando Tugayı Komutanlığı 1. Tabur Komutanlığında görevli başvurucunun da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında Sarıkamış ilçe merkezini kontrol altına almak için hareket geçmeleri ve ilerleyen saatlerde vatandaşların tepki göstermesi sonucunda şüphelilerin kışlaya geri dönmesi şeklinde gerçekleşen olay ile ilgili anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, TBMM'yi ve Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçlarından cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir. İddianamenin başvurucu ile ilgili kısmı şöyledir:

"... 15 Temmuz gecesi Sarıkamış ilçesinde konuşlu bulunan 9. Komando Tugay Komutanlığı bağlısı bir çok rütbeli asker tam teçhizatlı olarak zırhlı-zırhsız askeri araçlar ile ilçe merkezine inerek ilçenin önemli muhtelif noktalarını zaptetmiş, ilçede görevli bir kısım kamu görevlisini ellerindeki silah gücüyle rehin almış, İlçe Emniyet Müdürlüğü'nü işgal etmiş ve bir çok kamu kurumunun etrafını çevirmişlerdir. Tugay komutanı ve subay rütbesinde birden çok asker ilçe meydanında toplanan halka alenen sıkıyönetim ilan edildiğini sokağa çıkma yasağını bildirmiştir. Ancak sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın halkı meydanlara davet ederek bu girişime karşı konulmasını istemesiyle beraber Sarıkamış ilçesinde de yüzlerce insan sokağa inip kahramanca direnerek TSK içindeki FETÖ/PDY mensuplarının hain girişiminin başarıya ulaşmasını engellemiştir.

...

Şüpheli, olay gecesinde emrinde görev yaptığı komutanlarının talimatı ile teçhizatlı olarak Sarıkamış ilçe merkezine inerek sözde sıkıyönetim emri icrası kapsamında ilçe merkezindeki Ziraat Bankası ve karakol civarında konuşlanmıştır. Tüm iddianame kapsamı ile beraber özellikle şüphelinin emrinde görev yaptığı [M.K.] hakkındaki açıklamalar dikkate alındığında şüphelinin sözde sıkıyönetim emri ve darbe teşebbüsünü bilmediğine dair savunmasına itibar etme imkanı yoktur. Açıklanan nedenlerle şüphelinin hakkında isnat olunan suçları ayrı ayrı işlediği değerlendirilmektedir..."

8. İddianamenin kabulü ile açılan dava Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Duruşma iki celsede bitmiştir. Başvurucu, birinci celsede alınan ifadesinde önceki beyanlarını tekrar etmiş; bu ifadesine ek olarak kışladan çıkmadan önce ağabeyi ile konuştuğunu ve ilçenin emniyetini almaya çıkacaklarını söylediğini, İstanbul'da köprünün kapatıldığını duyduğunu ve terör saldırısı olduğunu düşündüğünü beyan etmiştir.

9. Celse arasında iddia makamı esas hakkında mütalaada bulunmuştur. Anılan mütalaada başvurucu hakkında Sarıkamış ilçe merkezindeki Z. Bankası ve karakol civarında konuşlandığı, sözde sıkıyönetim emri kapsamında sokağa çıkma yasağını vatandaşlara uyguladığı, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca kaçınılmaz bir hataya düştüğünden bahisle ceza verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

10. Başvurucu müdafii, ikinci celse esas hakkındaki mütalaaya karşı başvurucu hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı yerine beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Mahkeme yargılama sonucu başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçu bakımından "... er H.İ.nin yarbay G.nin ateş emri vermesi üzerine ateş ettiği, sanığın bu girişimi engellemek üzere çaba gösterdiği, sanığın halktan darbe olduğunu öğrenmesi üzerine korkarak kışlaya dönüş yaptığı, bununla birlikte sanığın anayasal düzeni ortadan kaldırmaya veya darbeye iştirakine dair dış dünyaya yansıyan herhangi bir eyleminin olmadığı..." gerekçesi ile ceza verilmesine yer olmadığına, silahlı terör örgütüne üye olma suçu bakımından ise beraatine karar vermiştir.

11. Mahkeme kararına yönelik aralarında başvurucunun da bulunduğu taraflar ile Başsavcılığın istinaf talepleri Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesince incelenmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi 4/4/2019 tarihli kararı ile "...sanıkların eylemlerinin Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs veya bu suça yardım niteliğinde olup olmadığının tartışılması, aksi halde ise geçitli suç niteliğindeki terör örgütüne üye olma veya terör örgütüne üye olmamakla birlikte yardım etme suçlarını işlediklerini gösteren deliller bulunup bulunmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi..." gerekçesiyle bozma kararı vermiştir.

12. Bozma sonrası yapılan yargılamada Mahkeme, başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçuna yardım etmekten 12 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...Sanığın olay tarihinde Sarıkamış 9. Komando Tugayı 1. Komando Taburu 3. Komando Bölüğü'nde uzman [onbaşı] olarak görev yaptığı, 21.30 sıralarında bölük komutanı [M.K.nın] bölüğün Whatsapp grubundan çağrıda bulunması üzerine kışlaya gittiği, bir süre sonra [M.K.nın] içtima alanına gelerek tüm personele 'çantaları bırakın ve yeniden içtima alanına gelin' şeklinde emir verdiği, bu sırada tabur komutanı [G.Y.nin] de geldiği, subay ve astsubayları yanına çağırdığı, bir süre konuştukları, [M.K.nın] içtima alanında bulunan askerlere hitaben 'sıkıyönetim ilan edildiğini, emirlere uymayanların sıkıyönetim mahkemelerinde yargılanacağını' söylediği, 2. kolun tugay güvenliğini sağlayacağını, 1, 3 ve 4. kolların kendisi ile birlikte ilçe meydanına giderek burayı kontrol altına alacağını söylediği, tam teçhizatlı olarak kışla nizamiyesindeki zırhlı araçlara binilmesi emrini verdiği, [İ.B.nin] da bir süre sonra içtima alanına gelerek askerlerine hitaben 'ordu tarafından sıkıyönetim ilan edildiğini, bütün emir komutanın kendisinde olduğunu söylediği, hükümet konağına gidileceğini ve içeriye herhangi bir evrak giriş çıkışı olmayacağını, donla girenin donla çıkacağını, polis ve jandarmanın kendi emirlerinde olduğunu, silah kullanma yetkilerinin olduğunu' söylediği, bu sırada uzman çavuş [M.Y.nin] el kaldırarak sanık [İ.B.ye] 'polisin ve jandarmanın durumunun ne olacağını' sorduğu, bunun üzerine [İ.B.nin] 'direnen olursa sıkın' dediği, bu sözleri içtima alanında bulunan bütün askerlerin duyduğu, sanığın ailesini ve akrabalarını arayarak dışarı çıkmamaları konusunda uyarıda bulunduğu, cep telefonundan internete girerek İstanbul'da köprünün askerler tarafından kapatılmış olduğunu gördüğü, akabinde sanığın verilen emir üzerine tam teçhizatlı olarak [M.T.nin] komutasındaki zırhlı araca bindiği, diğer zırhlı araçlar ile birlikte 23.15 - 23.30 sıralarında ilçe meydanına intikal ettikleri, [M.K.], [N.M.], [Y.Y.], [M.T.] ve [İ.B.nin] askerlere sokağa çıkma yasağı kapsamında çevredeki vatandaşları evlerine göndermeleri ve açık olan iş yerlerini kapattırmaları yönünde emir verdiği, bunun üzerine askerlerin verilen emir doğrultusunda teçhizatlı olarak sivil araç ve yayaların geçişini engelleyecek şekilde ilçe merkezinin muhtelif noktalarında konuşlandıkları, çevredeki vatandaşlara sokağa çıkma yasağı olduğunu söyleyerek evlerine gitmeleri yönünde uyarıda bulundukları, açık olan iş yerlerini kapattırdıkları, bir süre sonra kalabalık bir grubun ilçe meydanında toplanmaya başladığı, vatandaşların askerlere tepki gösterdiği, tekbir getirdikleri ve 'asker kışlaya' şeklinde slogan attıkları, [G.Y.nin] vatandaşlar ile münakaşa ettiği, bir süre sonra [G.Y.nin] elindeki HK33 piyade tüfeği ile vatandaşları sindirmek/dağıtmak amacıyla havaya ateş ettiği, diğer askerlere de havaya ateş etmeleri yönünde emir verdiği, bunun üzerine bir kısım askerin havaya ateş ettiği, askerler ile vatandaşlar arasında arbede yaşandığı, vatandaşların baskısı üzerine sanık ve diğer askerlerin kışlaya doğru çekilmek zorunda kaldıkları, [G.Y.nin] bir kısım askere nizamiye önünde beklemeleri emrini verdiği tüm dosya kapsamından anlaşılmıştır.

Sanık Faruk BOYAR her ne kadar darbe girişiminden haberdar olmadığını, sıkıyönetim ilan edildiği zannıyla ve görev bilinciyle hareket ettiğini savunmuş ise de; rütbesi, eğitimi ve mesleki tecrübesi itibariyle sanığın yasalar çerçevesinde ilan edilmiş bir sıkıyönetim ile bir darbe girişimi arasındaki farkı algılayabilecek durumda olması, sahip olduğu iletişim olanakları göz önünde bulundurulduğunda olayın gerçek mahiyetini öğrenme imkanına sahip olması, dış dünyaya yansıyan davranışları ve sözleri (sanığın soruşturma ifadesinden cep telefonundan internete girerek ülke genelinde yaşanan olaylar hakkında bilgi sahibi olduğu ve ailesini arayarak dışarıya çıkmamaları konusunda uyardığı anlaşılmıştır), bu bakımdan bir yanılgı içerisinde olmadığının anlaşılması, sanık [İ.B.nin] içtima sırasında söylemiş olduğu 'ordu tarafından sıkı yönetim ilan edildi' (ordunun yönetime el koyduğunun ifade edilmek istendiği anlaşılmıştır), 'gerekirse polise ve jandarmaya sıkın' (suç işleme amacını açıkça ortaya koymaktadır) şeklindeki sözlerinin sanık dahil içtima alanında bulunan tüm askerler tarafından duyulduğunun sabit olması karşısında sanığın suçtan kurtulmaya yönelik savunmalarına itibar edilmemiştir..."

13. Başvurucu; Mahkeme kararına yönelik istinaf talebinde bulunmuş, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 13/11/2020 tarihli kararı ile başvurucunun istinaf talebinin esastan reddine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) başvurucunun temyiz sebeplerini yerinde görmeyerek 18/4/2022 tarihinde onamıştır.

14. Başvurucu, nihai kararı 3/6/2022 tarihinde öğrendikten sonra 13/6/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

16. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

A . Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

17. Başvurucu; Mahkeme tarafından anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçunun ne şekilde oluştuğu, hangi eylemlerin anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçu için delil kabul edildiğinin ortaya konulmadığını, Mahkemece ayrı ve açık yanıt verilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

18. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş, ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne ilişkin beyanında genel olarak bireysel başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.

19. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

20. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800 , 18/6/2014, §§ 31, 34).

21. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciinde ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995 , 20/2/2014, § 51).

22. İncelenen olayda istinaf ve temyiz denetiminden geçerek kesinleşen gerekçeli karara göre başvurucunun anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan mahkûm olmasında Mahkeme; bağlı olduğu kışladan çıkarak Sarıkamış ilçe merkezine gitmesi, sözde sıkıyönetim emri kapsamında sokağa çıkma yasağını vatandaşlara uygulaması gibi fiilî olarak darbeye kalkışma hareketlerinin yapılmış olmasını kabul etmiştir. Ayrıca Mahkeme başvurucunun kışladan ayrılmadan önce hem bölük komutanı M.K.nın "sıkı yönetim ilan edildi" şeklindeki söylemi hem de kendisinin ailesiyle olan konuşmasından darbe teşebbüsünden haberdar olarak ilçe merkezini zapt etme iradesi ile hareket ettiğini belirtmiştir.

23. Kanun yolu incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesinin ve Ceza Dairesinin yargılamayı yapan Mahkemeyle aynı sonuca ulaştığı açıktır. İstinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin gerekçede ve Ceza Dairesinin onama kararında nelerin dikkate alındığı belirtilmiş, dosyanın incelenmediği kuşkusuna sebep olacak şekilde bir değerlendirme yapılmamıştır.

24. Bu noktada belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin doğrudan ilgili soruşturma ve yargılama makamlarının yerine geçerek delil değerlendirmesi yapması söz konusu olamaz. Bu konuda asıl sorumlu ve yetkili olanlar ilk elden olayları inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir ( Cemil Danışman [1. B.], B. No: 2013/6319 , 16/7/2014, § 58). Mahkemenin gerekçeli kararından anlaşıldığı üzere başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair deliller ayrı ve açık olarak tartışılmış, karşılanmıştır. Bir başka deyişle başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçunun sübut bulduğunu kabul eden Mahkeme somut olay bağlamında fiilen darbeye kalkışma eylemlerini, abisi ile olan görüşmesini, kamera kayıtlarını ve diğer delilleri değerlendirmiş, kararını gerekçelendirmiş ve hüküm kurmuştur (bkz. § 12). Dolayısıyla Mahkemece somut olay kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde sonuca etkili olabilecek tüm iddia ve savunmaların tartışıldığı ve yine kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda da değerlendirme konusu hüküm ve gerekçenin uygun bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla Mahkemenin ve kanun yolu mercilerinin kararları yeterli gerekçe içermektedir. Mahkemenin kararı gerekçeli olup hukuk kurallarının uygulanmasında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik de mevcut değildir.

25. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

26. Başvurucunun;

i. Suçu işlediğine yönelik oluşan şüphe Mahkemece aleyhine yorumlanıp haksız olarak mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle yargılamanın sonucu itibarıyla adil olmadığına ilişkin iddiasının Ahmet Sağlam ([2. B.] B. No: 2013/3351 , 18/9/2013, § 42) kararı doğrultusunda açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle,

ii. Suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasının kanun koyucunun yasak olarak belirlediği fiilin kapsamının suçta ve cezada kanunilik ilkesine aykırı olacak şekilde genişletilmemesi, yapılan yorumun suça ilişkin kuralın özüyle çelişmemesi ve öngörülebilir olması gerekçeleriyle Mehmet Emin Karamehmet ve diğerleri ([2. B.], B. No: 2017/4902 , 28/1/2020, §§ 46-50) kararı doğrultusunda açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle,

iii. Benzer durumda olan diğer sanıklara uygulanan hata hükümlerinin kendisine uygulanmaması nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddiasını temellendirememesi nedeniyle Cemal Günsel ([GK], B. No: 2016/12900 , 21/1/2021) kararı doğrultusunda açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. 1. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,

Ç. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,

D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 15/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.