TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEM BAKİOĞLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/7062)
Karar Tarihi: 3/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanun
hükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının
ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru 7/3/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
6. Elektrik abonesi olan başvurucunun kullandığı
elektriğe ilişkin olarak 2011 yılı Mayıs ayı ile 2012 yılı Ocak ayı dönemleri
arası için düzenlenen faturalara, normal kullanımının dışında elektrik
enerjisinin nakli sırasında meydana gelen veya başka kişilerin kaçak
kullanımından kaynaklanan kayıplara ilişkin bedel de yansıtılmıştır.
7. Başvurucu 27/1/2016 tarihinde dağıtıcı şirket aleyhine
Bornova Tüketici Hakem Heyetine (Heyet) şikâyette bulunmuştur. Başvurucu,
haksız olarak kayıp ve kaçak bedeli tahsil edildiğini belirterek 2.203,04
TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesini talep etmiştir. Heyet 11/7/2016
tarihinde başvurucunun talebini haklı bularak haksız şart kapsamında alınan
2.203,04 TL'nin şikâyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte başvurucuya
ödenmesine karar vermiştir.
8. Dağıtıcı şirket 16/8/2016 tarihinde Heyet kararına
itiraz etmiştir. İzmir 4. Tüketici Mahkemesi (Mahkeme) 5/1/2018 tarihinde
itirazı kabul etmiş ve Heyet kararını kanun yolu kapalı olmak üzere iptal
etmiştir. Mahkeme gerekçesinde; 4/6/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanun ile
14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda yapılan
değişikliklere işaret etmiştir. Mahkeme, yürürlüğe girmiş bulunan kanun
değişikliklerin yürürlük tarihi öncesi kayıp kaçak, dağıtım, sayaç okuma,
perakende satış hizmeti ve iletim bedelleri ile ilgili olarak açılıp derdest
olan davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gereken hükümler
içerdiğini belirtmiştir.
9. Nihai karar 6/2/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
10. Başvurucu 7/3/2018 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İLGİLİ
HUKUK
11. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.
ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, §§ 17-46.
V. İNCELEME VE
GEREKÇE
12. Mahkemenin 3/11/2020 tarihinde yapmış olduğu
toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun
İddiaları
13. Başvurucu, 6719 sayılı Kanun hükümlerinin geçmişe
etkili olarak yürürlüğe girdiğini, aleyhe olan kanun değişikliğin derdest
davalara uygulanmasının öngürülebilirlilik, belirlilik ve hukuki güvenlik
ilkelerine aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, haksız olarak tahsil edilen
kayıp kaçak bedelinin kanun değişikliği nedeniyle iade edilmediğini iddia
etmiştir. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle, adil yargılanma ve mülkiyet
haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından
yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki
tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,
§ 16). Başvurucunun kayıp kaçak bedeli altında yapmış olduğu ödemelerin iadesi
istemiyle başlattığı hukuki sürecin kanun değişikliği nedeniyle sonuçsuz
kalmasına ilişkin tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun
görülmüştür.
15. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesince
daha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortaya
konulmuştur.
16. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında
kayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülk
teşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahale
niteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiyle
mülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural
çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılı
Kanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeye
dayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük
maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının
amaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesi
yaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§
52-68).
17. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıp
kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlik
bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulama
bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlak
surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceği
açıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığı
gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifade
edilmiştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğu
hususunda bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğini
dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı bir
külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacının
dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındaki
adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.
ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
18. İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklanan
ilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından,
mülkiyet hakkına yönelik açık bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mülkiyet hakkının
ihlal edildiğine ilişkin kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde
BIRAKILMASINA 3/11/2020 OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Kamber Ozan TUTAL
Başvurucu
:
Cem BAKİOĞLU
Vekili
:
Av. Gizem KAYA ÖZGÜR