TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BOYABAT ÇAKIR UN GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/24079)
Karar Tarihi: 19/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanun
hükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının
ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru 25/7/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle
olaylar özetle şöyledir:
7. Elektrik abonesi olan başvurucu Şirket, elektrik
faturalarına yansıtılan kayıp kaçak bedelinin haksız olarak tahsil edildiğini
ileri sürerek 24/2/2015 tarihinde alacak davası açmıştır.
8. Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi 8/3/2018 tarihinde
karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Mahkemenin gerekçesinde,
başvurucunun davanın açıldığı tarihteki içtihada göre dava açmakta haklı
olmakla birlikte dava tarihinden sonra yürürlüğe giren 4/6/2016 tarihli ve 6719
sayılı Kanun ile 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na
eklenen geçici 20. madde uyarınca davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir.
9. Başvurucu, yasal değişikliğin geriye yürütülemeyeceği
iddiasıyla istinaf yoluna başvurmuştur. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk
Dairesi 8/6/2018 tarihinde kararın usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek
istinaf başvurusunu kesin olmak üzere esastan reddetmiştir.
10. Nihai karar 26/6/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ
edilmiştir.
11. Başvurucu 25/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE
GEREKÇE
12. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu
toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun
İddiaları
13. Başvurucu 6719 sayılı Kanun hükümlerinin geçmişe
etkili olarak yürürlüğe girdiğini, aleyhe olan kanun değişikliğin derdest
davalara uygulanmasının hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğunu belirtmiştir.
Başvurucu, haksız olarak tahsil edilen kayıp kaçak bedelinin kanun değişikliği
nedeniyle iade edilmediğini iddia etmiştir. Başvurucu sonuç olarak bu
gerekçelerle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından
yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki
tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,
§ 16). Başvurucunun kayıp kaçak bedeli altında yapmış olduğu ödemelerin iadesi
istemiyle başlattığı hukuki sürecin kanun değişikliği nedeniyle sonuçsuz
kalmasına ilişkin tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun
görülmüştür.
15. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesince
daha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. (B. No:
2017/36736, 19/9/2018) kararında ortaya konulmuştur.
16. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında
kayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülk
teşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahale
niteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiyle
mülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural
çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılı
Kanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeye
dayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük
maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının
amaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesi
yaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§
52-68).
17. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıp
kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlik
bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulama
bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlak
surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceği
açıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığı
gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifade
edilmiştir. Başvurucunun tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğu
hususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğini
dikkate alan Anayasa Mahkemesi, müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı bir
külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacının
dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındaki
adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.
ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
18. Başvurucu yargılama sırasında yürürlüğe giren kanun
hükmünün aleyhe sonuç doğurmuş olmasından yakınmaktadır. Benzer şikâyetin
incelendiği Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında
açıklanan ilkelerden somut olay özelinde ayrılmayı gerektirir bir durum
bulunmadığı anlaşıldığından mülkiyet hakkına yönelik açık bir ihlalin
bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mülkiyet hakkının
ihlal edildiğine ilişkin kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde
BIRAKILMASINA 19/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Kamber Ozan TUTAL
Başvurucu
:
Boyabat Çakır Un Gıda Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
Vekili
:
Av. Esma AYKUT ÇAKIR