TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :
HAKİM : KATİP :
DAVACILAR :
VEKİLİ : DAVALI : VEKİLLERİ :
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) DAVA TARİHİ : 18/11/2024 KARAR TARİHİ : 14/07/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde müvekkillerin kızı ....., müvekkillerinin ikamet etmiş olduğu '.....:Kayapınar/Diyarbakır'' adresinde site içerisinde binanın önünde beklerken .....sevk ve idaresindeki davalı şirkete '.....'' poliçe numarasıyla kayıtlı '....'' plakalı halı yıkama aracının geri geri gelerek çarpıp ezmesi sonucu müvekkillerin kızı aynı gün Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hayatını kaybettiğini, kazada müvekkillerinin çocuğunun hiçbir kusuru bulunmadığını, kazada şoför .....% 100 kusurlu olduğunu, .....tarihinde davalı sigorta şirketine maddi tazminat talepli yapılan başvuru sonucunda , davalı şirketçe '.....'' nolu hasar dosyası oluşturulmuşsa da davalı şirket tarafından müvekkillerine herhangi bir ödeme yapılmadığını, fazlaya ilişkin haklarımızı saklı tutarak ;müvekkillerinin kızlarını kaybetmesinden dolayı müvekkili .....için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL ve müvekkili .....için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 100,00 TL cenaze giderlerinin kazanın meydana gelen tarih olan olan .....tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER; 1-Mahkememizce Ankara ATK dan aldırılan .....tarihli kusur raporu; .....günü sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı kamyonet ile .....Sitesi içinde park halinden geri manevra yaparak seyir ettiği esnada kamyonetin arka kısımları ile yaya .....çarpması sonucu meydana gelen kazada sürücü .....%100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, yaya .....kusursuz olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. 2-Mahkememizce aktüerya bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu;Müteveffa'nın desteğinden yoksun kalan davacıların, ilgili mevzuat uyarınca talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatı miktarının, dosya içerisinde yer alan kusur doğrultusunda 1.761.710,62.-TL olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. 3-Mahkememizce Ankara ATK dan aldırılan .....tarihli kusur raporu;.....günü sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı kamyonet ile .....Sitesi içinde park halinden geri manevra yaparak seyir ettiği esnada kamyonetin arka kısımları ile yaya .....çarpması sonucu meydana gelen kazada sürücü .....'in %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, 2022 doğumlu müteveffa çocuk yaya .....kusurunun bulunmadığı kanaatine varıldığı anlaşıldı. 4-Mahkememizce aktüerya bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu;Müteveffa'nın desteğinden yoksun kalan davacıların, ilgili mevzuat uyarınca talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatı miktarının, dosya içerisinde yer alan kusur doğrultusunda 1.800.000,00.-TL olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava, .....tarihinde gerçekleşen trafik kazası nedeniyle davacı .....ve .....kızları olan ve kaza anında davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı bulunan aracın çarptığı ve yaya olduğu anlaşılan .....vefat etmesi neticesinde davacı anne ve baba tarafından, kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze ve defin gideri istemine ilişkindir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 53. maddesi gereğince, ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpları zarar sorumlularından tahsilini talep edebilir. Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse TBK'nın 53. maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir. Destekten yoksun kalanların destek paylarını belirlerken desteğin gelirinin bir kısmını kendisine bir kısmını da eş ve çocukları ile anne ve babasına ayıracağı varsayılmalıdır. Bunun dışında destekten yoksun kalanlardan bir kısmının davacı olup diğer kısmının davacı olmadığı durumda talepte bulunmayan destek görenlerin paylarının da hesaplamada göz önünde tutulması gerekmektedir. Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, destek payları doğru belirlenerek, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış/sağlayacak olduğu yardımın miktarı da doğru şekilde hesaplanmalıdır. Yargıtay .....Hukuk Dairesi'nin kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda destek, desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir. Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş ve çocuklar ile anne - babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, anne ve babaya 1’er pay ayrılarak, böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile anne ve babaya ayrılacak paylar düşecektir. Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine uygun düşmektedir. Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselecektir. Anne ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılacak, anne ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre %50 pay desteğe, %50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmalıdır. (Ankara BAM 26. HD.'nin 02.06.2023 tarih ve 2021/121 E.-2023/374 K.sayılı ilamı) 6098 Sayılı TBK'nun 55/1.fıkra gereğince; Destekten yoksun kalma zararları(...) bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Bakiye Ömür Tablosu; Kural olarak destek zararı Yargıtay uygulamaları ile kabul gören progresif rant formülüne ve bakiye ömürlerin belirlendiği TRH 2010 tablosuna göre hesaplanmaktadır. Bilindiği üzere; önceden destek zararının hesaplanmasında desteğin ve hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin Fransa'dan alınan 1931 tarihli "PMF cetvellerine göre" saptanmaktaydı. Ancak, daha sonradan Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi'nin çalışmalarıyla "TRH 2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" hazırlanmış Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alındığında, tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir. Bu kabul zarar hesabının özü itibariyle varsayımlara dayalı olması nedeniyle, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması ilkesine de uygundur. (Yargıtay 17.HD'nin 2019/5206 E-2020/9974 K Sayılı 22/12/2020 Tarihli kararı) Yargıtay 17. HD'nin yukarıda sözü edilen kararına göre; tazminat hesaplamasında ZMMS genel şartları ve ekindeki cetveller bakımından Anayasa mahkemesinin17/07/2020 tarih 2019/40 - 2020/40 K sayılı kararı ile KTK'nın 90.maddesinde yer alan " Bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. " bölümündeki "bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin iptaline karar verildiğinden destek tazminatı hesabında genel şartlar ekindeki cetvellerde yer alan %1.8 teknik faiz uygulanmasının mümkün olmadığından faiz uygulanmadan tazminat hesabı yapılması gerektiğine işaret edilmiştir. Ana ve babanın destek zararı, Yargıtay'ın 2016/5 E-2018/6 K. Sayılı 22/06/2018 Tarihli İBK kararı gereğince; "Anne-babanın, çocuğunun haksız fiil ve/veya akde aykırılık sonucu ölmesi nedeniyle açtığı destekten yoksun kalma tazminatı davalarında, desteklik ilişkisinin varlığının ispatı için Sosyal Güvenlik Kurumundan gelir bağlanması şartının aranmayacağı, destekten yoksun kalma tazminatı davalarında çocukların anne-babaya destek olduklarının karine olarak kabulünün gerektiği" hükme bağlanmıştır. Yargıtay 4.HD'nin 2007/13191 E - 2007/15103 K Sayılı 29/11/2007 tarihli kararına göre; anne babanın varlıklı olması çocukların desteğine ihtiyaç duymadıkları veya duymayacakları sonucunu doğurmaz, zira desteklik para veya maddi katkı şeklinde olmaz, yardım ve hizmet ederek de destek olunabilir. Çocukların Destek Zararı: Yargıtay 17.HD'nin 2016/9803 E - 2017/12291 K sayılı 28/12/2017 tarihli kararında vurgulandığı gibi, yerleşik içtihatlarda kabul gören uygulamaya göre normal şartlarda erkek çocuklar 18, kız çocukları 22 yaşına kadar destek tazminatı alabileceklerdir. Ancak, çocukların yüksek okul okuyor olması ya da okuma ihtimali varsa 25 yaşına kadar destek alabileceklerdir. Gerçekleşen Asgari Ücrete Göre Tazminat Hesabı: 6098 Sayılı TBK'nın 75. Maddesinden hareketle Yargıtay'ın kararlılıkla uyguladığı içtihatlarında asgari ücret kamu düzenine ilişkin olup, varsayımlar yerine bilinen dönem için gerçekleşen asgari ücretlere göre bilinmeyen dönem için Progresif Rant formülüne artış yapılarak hüküm tarihine en yakın şekilde destek zararının hesaplanması gerekir. Dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgeler ile nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, Kazanın .....tarihinde dava dışı .....yönetimindeki .....plakalı aracın site içerisinde yaya halde bulunan davacıların kızı .....çarpması ve yayanın çarpmanın etkisi ile vefat etmesi şeklinde gerçekleştiği, , ilgili aracın kaza tarihini de kapsar şekilde .....ila .....tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede sakatlanma veya ölüm halinde maddi tazminat üst limitinin 1.200.000,00 TL olarak belirlendiği, poliçe limit tutarının ise daha sonra yayınlanan tebliğ ile 1.800.000,00 TL ye yükseltildiği anlaşılmıştır. . İlgili kaza nedeniyle araç sürücüsü .....hakkında Diyarbakır CBS .....Soruşturma nolu iddianame düzenlendiği, iddianame öncesi alınan .....tarihli trafik bilirkişi raporuna göre yayanın tali kusurlu olduğu; .....ise asli kusurlu olduğunun tespit edildiği, Diyarbakır .....Asliye Ceza Mahkemesinin .....Esas sayılı dava dosyasına kaydedildiği ve halihazırda da yargılamasının devam ettiği, Mahkememizde dava açıldıktan sonra ise kusur durumuna itirazların bulunması nedeniyle Ankara ATK dan alınan .....tarihli raporda ise sürücü .....yayaların olabileceği site içerisinde aracın teknik özelliklerine dikkate almadan çevresel kontrolleri sağlamayarak geri manevra yaptığı esnada kamyonetin arka kısımları ile yayaya çarpması sonucu asli ve tam kusurlu olduğu; yayanın ise kusurunun bulunmadığının tespit edildiği, bu aşamada kusur oranları yönünden farklı raporlar bulunduğu ve raporlara karşı itirazlar da bulunduğu dikkate alınarak kusura yönelik çelişkinin giderilmesi amacıyla dosyanın Ankara ATK Genişletilmiş Üst Kurula gönderildiği, Ankara ATK genişletilmiş Üst Kurul tarafından dosyaya sunulan .....tarihli rapor uyarınca dava dışı sürücünün gündüz vakti, meskun mahalde, olay yeri site içerisinde, park halinden geri manevra ile harekete geçtiği sırada, manevra alanını kontrol altında bulundurmayıp, araçların manevralarını düzenleyen genel şartlara uymadan dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde geri manevrada bulunarak, aracının manevra alanında bulunan çocuk yaya .....önlemsiz şekilde çarpması sonucu meydana gelen kazada asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiği görülmüştür. Buna göre son tarihli rapor uyarınca kusura ilişkin çelişkinin giderildiği ve raporun hüküm kurmaya elverişli bulunduğu gözetilerek hükme esas alınmıştır. Bundan başka Müteveffa .....doğum tarihinin .....olduğu, kaza tarihinin ise.....olduğu buna göre vefat eden desteğin kaza tarihinde 1 yaşının içinde olduğu, davacıların ise vefat edenin anne ve babası olduğu anlaşılmaktadır. Mahkememizce alınan .....tarihli aktüerya raporuna göre Tüik verilerine göre farazi evlenme yaşı 25,8 olduğundan; vefat edenin 2047 yılında evleneceği, iki sene sonra(2049) bir çocuğu, iki sene sonra da(2051) 2. çocuğu olacağı varsayılmış farz edilmiş ve destek paylaşımı bu varsayıma göre yapılmış, buna göre poliçe teminat tutarı uyarınca garame hesabı yapılarak davacı anne yönünden 1.304.936,44.-TL; baba yönünden 495.063,56-TL olarak hesap edildiği görülmüştür. Mevcut raporun TRH 2010 ve prograsif rant yöntemine uygun olarak hazırlandığı ve vefat eden desteğin ölümü nedeniyle hesap edilen tutarın poliçe teminat limiti dahilinde kaldığı tespiti ile sözkonusu rapor hükme esas alınmıştır. Ayrıca davalı tarafça dosyaya sunulan cevap dilekçesi ile davacıların müterafik kusurları bulunduğu iddia edilmiş, bu noktada müterafik kusurun Mahkememizce resen tartışılması gerektiği gözetilerek yapılan incelemede; kaza mahallinin site içinde olması, site içinde yaklaşık 2 yaşında olan ve gelişim dönemi itibariyle annesinin yanında ve gözetiminde yerde hareket edebilecek seviyede olan bir çocuğun anlık olarak yere bırakıldığı esnada aracın geri geri gelmesi suretiyle çocuğun ölümüne sebebiyet vermesi durumunda annenin bakım ve gözetim yükümlülüğünü ihlal ettiğinin kabulünün hayatın olağan akışına uygun olmayacağı, zira site içinde aracın hareket edeceği alanı bizzat kontrol ettikten sonra hareket etmesi gerektiği bu durumda annenin müterafik kusurunun bulunmadığı aksini iddia etmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kanaatiyle müterefik kusur indirimi yapılmamıştır. İlaveten faiz yönünden sigorta şirketine başvuru sonrası 8 iş günü bitimi olan .....temerrüt tarihi esas alınmak suretiyle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Faiz türü çarpan aracın hususi araç olması nedeniyle yasal faiz olarak takdir edilmiştir. (geçici ödemeye ilişkin emsal niteliğinde Yargıtay 21.HD 2016/3578 E ve 2017/6139 K) Mahkememizce cenaze ve defin giderlerine ilişkin olarak ise müteveffanın vefat ettiği tarih itibariyle cenaze ve defin giderleri için Belediye Başkanlığına müzekkere yazılmış müzekkere cevabında cenaze giderleri tutarının 2024 yılı itibari ile bu hizmetlerin belediye tarafından ücretsiz karşılandığının bildirildiği anlaşılmakla bu talep yönünden de davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın, destekten yoksun kalma talepleri yönünden KABULÜ İLE; Anne .....yönünden 1.304.936,44.-TL; baba .....yönünden 495.063,56.-TL olmak üzere toplam 1.800.000,00-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketinin( sigorta teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla) başvuru tarihi sonrası 8 iş günü bitimi itibariyle temerrüt tarihi olan .....itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Davacıların cenaze ve defin giderleri taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 122.958,00 TL karar ve ilam harcının davalı sigorta şirketinden tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Yargılama sırasında davacı tarafından karşılanan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına 4-Yargılama esnasında davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden suç üstü ödeneğinden karşılanan; maddi tazminat talebine yönelik sarfedilen 21.434,50 TL yargılama giderinin kabul / talep oranına göre hesaplanan 21.432,35 TL sinin davalı sigorta şirketinden alınarak, 15.538,45'sinin davacı ....., 5.893,90 TL'sinin davacı .....verilmesine, geri kalan 2,15 TL yargılama giderinin 1,55 TL'sinin davacı .....0,60 TL'nin .....üzerinde bırakılmasına, 5-Davacılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 1.800.000,00 TL üzerinden takdir edilen 270.000,00 TL vekalet ücretinin davalı sigorta şirketinden alınarak davacılara verilmesine, 6-Davalı sigorta şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 100,00 TL üzerinden takdir edilen 100,00 TL vekalet ücretinin 72,50 TL'sinin davacı .....27,50 TL'sinin .....alınarak davalı sigorta şirketine verilmesine, 6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı da dikkate alınarak 3.799,62 TL'sinin davalı sigorta şirketinden, 0,38 TL bakiye kalan kısmın 0,27 TL'sinin davacı .....0,11 TL'sinin davacı .....tahsili ile Hazineye irad kaydına, 7-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim