4. Hukuk Dairesi 2024/3344 E. , 2025/12986 K.
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/203 E., 2023/549 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalı ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön İnceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'ın 14.01.2008 günü, Erbaa istikametinden Niksar istikametine çalışmakta oldukları ...Fabrikasına yine aynı iş yerine ait traktör ile gitmekle iken davalılardan ...'in kullandığı ...'a ait aracın traktöre arkadan çarpması sonucu ağır şekilde yaralandığını, kazaya sebebiyet veren davalı ...'in kullandığı yine davalı ...'ın maliki olduğu araç davalılardan ... A.Ş tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sigortalı olduğunu, davalı ...' in Erbaa Asliye Ceza Mahkemesinde görülen dava sonucunda taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına sebep olması nedeniyle 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırıldığını, meydana gelen kaza sonucu müvekkillinin sol ayağından, sol kolundan, göğsün sol kesiminden ve leğen kemiğinden eski sağlıklı haline dönemeyecek şekilde yaralandığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... için 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi, davacı ... için 4.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi, davacı ... için 3.000,00 TL manevi ve davacı Tayfun için 3.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere 35.000,00 TL tazminatın olay tarihi olan 14.01.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... ... A.Ş. maddi tazminat taleplerinden poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 04.04.2012 tarihli ıslah dilekçesiyle davacı ... için maddi tazminat miktarını 56.465,60 TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP Davalılar vekilleri davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 28.10.2014 tarih ve 2010/6 E.-2014/354 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, toplam 56.465,60 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen (... A.Ş.'den poliçe ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... için 1.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...' dan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı İlk Derece Mahkemesince verilen 28.10.2014 tarih ve 2010/6 E.-2014/354 K. sayılı karar davacılar vekili ile davalılar vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi’nin 15.01.2018 tarih ve 2015/6280 E.-2018/6 K. sayılı ilamı ile "...Somut olayda kaza tarihi ve davacı yolcunun yaralanmasının niteliği, %39 oranında malul kalması, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına ilişkin hususlar birlikte değerlendirildiğinde, davacı için takdir olunan manevi tazminatın az olduğu görülmüş ve bu davacı yönünden manevi tazminat miktarı bir miktar artırılmak suretiyle hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerektiği, mahkemece davacının eşi ve çocukları için bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken eş ve çocukların manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinin de doğru görülmediği, manevi tazminat yönünden kabul edilen kısım üzerinden kendini vekil ile temsil ettiren davacılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin isabetli görülmediği, davalılar ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; somut olayda, kazaya neden olan araç, traktör olup yolcu taşımaya uygun olmadığı savunmasında bulunulduğu, mahkemece, BK.'nun 44. maddesi (TBK. md. 52) uyarınca maddi tazminattan makul oranda hakkaniyete uygun indirim gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması, müterafik kusur oluşturduğunun kabul edilmesi halinde tazminattan %20 oranında indirim yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulmasının bozmayı gerektirdiği, davalı ... A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; SGK tarafından davalıya karşı Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatı) 2015/175 E. sayılı dosya üzerinden rücu davası açılmış bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davaya konu kaza nedeni ile davacıya ödediği hastane masrafı ve geçici iş göremezlik ödeneği için fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 7.000,00 TL talep ile davalıya karşı açıldığı anlaşılan rücu davasının sonucu beklenerek, rücu edilebilecek miktar kesinleştikten sonra tazminattan mahsup edilmesi gerekirken bu husus kesinleşmeden karar verilmiş olmasının doğru görülmediği, davacı tarafın geçici ve sürekli işgöremezlik nedeniyle uğradığı zararın hesaplanması yönünden bilirkişi tarafından hazırlanan raporda ... Tablosu dikkate alınarak davacının muhtemel yaşam süresi belirlenerek hesaplama yapılmış olup mahkemece bu raporun hükme esas alındığı, Yargıtay yerleşik uygulamalarına göre muhtemel yaşam süreleri belirlenirken ... – ... (PMF) yaşam tablosu esas alınmalıdır. Ayrıca, rapor tanzim tarihine kadar gerçekleşen zararın bilinen veriler nazara alınarak ve iskontoya tabi tutulmadan somut olarak, rapor tanzim tarihinden sonraki zarar da bilinen son gelir nazara alınıp 1/Kn katsayısına göre her yıl %10 oranında artırılmak ve iskonto edilmek suretiyle hesaplanması gerektiği, pasif döneme ilişkin hesaplamanın, AGİ dahil edilmemiş asgari ücret üzerinden yapılması gerekirken yazılı olduğu şekilde esas ücrete dahil edilerek hesaplama yapılmasının doğru olmadığı, hükme esas aktüer raporunda aktif devre 65 yaşına kadar kabul edilerek tazminatın belirlendiği, Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre 60 yaşına kadar aktif devre kabul edilmekte olup, 60 yaşını tamamladıktan sonra pasif devre zararı hesaplanması gerekirken bu husus gözardı edilerek düzenlenen rapora göre karar verilmesinin isabetli olmadığı, Dairemizin yerleşik kriterlerine uygun olarak ... – ... (PMF 1931) Tablosuna göre bakiye ömür süresi belirlenerek yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda ve bir kısım matematiksel hesaplama hatalarının düzeltilerek zararın hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınması gerekirken, tazminat esaslarına uygun olmayan bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin doğru görülmediği" belirtilerek karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesince bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulüne, toplam 56.465,60 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen (... A.Ş.'den poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... için 6.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için 2.500,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için 1.500,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, davacı ...için 1.500,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; olayda davalı sürücü ...'in %100 kusurlu bulunduğunu, kazanın neticesinde müvekkili ...'ın ise %39 oranında malul kaldığını, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yetersiz olduğunu, maddi tazminat miktarının düşük olarak belirlendiğini, davalılar lehine tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken her bir davalı için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde, Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/203 E. - 2023/549 K. sayılı ve 02.11.2023 tarihli kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, gerekçeli kararın tebliğ edilmediğini, kusur durumunun net bir şekilde ortaya konulamadığını, dava dosyasında eksik inceleme yapıldığını, gelinen aşama itibariyle eksik inceleme nedeniyle yerel mahkeme kararının usul, yasa ve kamu vicdanına aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan yolcu konumunda bulunan davacı ve yakınlarının maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm temyiz itirazları, davalılar ... ve ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Somut olayda mahkemenin 28.10.2014 tarih ve 2010/6 E.-2014/354 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne, toplam 56.465,60 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... A.Ş'den poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, kararın davacılar vekili, davalılar ... ve ... vekili, davalı ... A.Ş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 15.01.2028 tarih ve 2015/6280 E.2018/6 K. sayılı ilamı ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bozma sonrası mahkemece yapılan yargılamada bozmaya uygun olarak alınan 22.10.2018 tarihli bilirkişi raporunda rapor tarihindeki veriler esas alınarak, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre bakiye yaşam süresinin belirlendiği, 60 yaş sonrası pasif devre kabul edilerek pasif döneme ilişkin hesaplamanın AGİ hariç asgari ücret esas alınarak yapıldığı ve toplam 116.456,09 TL tazminat hesaplandığı anlaşılmıştır. Mahkemece TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre bakiye ömür süresinin belirlenmesinin güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilerek hesap bilirkişisinden 07.09.2023 tarihli ek rapor alınmış, mahkemenin 02.11.2023 tarih ve 2018/203 E.-2023/549 K. sayılı ilamı ile "Somut olayda, kazaya neden olan araç, traktör olup yolcu taşımaya uygun değildir. Kazazede davacı yolcunun nizamlara aykırı ve kendi can emniyetini tehlikeye atacak şekilde seyretmesi karşısında müterafik olarak kusurlu olduğu açıktır ve bunun sonucu olarak takdir edilecek maddi tazminattan %20 oranında hakkaniyet indirimi yapılması gerekmektedir. Ek rapor incelendiğinde; davacı kazazedeye yapılan SGK ödemesinin mahsup edildiği ve %20 oranında hakkaniyet indirimi uygulandığı görülmekle 07.09.2023 tarihli ek bilirkişi raporu hükme esas alınmış ve oluşan maddi zararın 708.301,06 TL olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Mevcut dava 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) döneminde açılan kısmi bir davadır ve davacı tarafça bozma öncesi ıslah edilmiştir. HUMK dönemindeki kısmi davanın tamamen ıslah yoluyla bile belirsiz alacak davasına dönüştürülemeyeceği ve davacı tarafın da bu yönde herhangi bir talebi veya ek bir davası da olmadığı göz önüne alınarak bozma öncesi takdir edilen 56.465,60 TL maddi tazminat miktarı aynen takdir edilmiştir." denilerek 56.465,60 TL maddi tazminata karar verilmiş ise de; davacı tarafın 29.03.2012 tarihli bilirkişi raporunda hesaplama yöntemine itirazı olmadığı ve ilk kararı bu yönden temyiz etmediği dikkate alınarak, bozma ilamında belirtildiği üzere ilk hesap tarihindeki (29.03.2012) verilere göre PMF 1931 Yaşam Tablosu esas alınarak hesaplama yapılması için ek rapor alınması, usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yukarıda belirtildiği şekilde yanılgılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davalılar ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ... ve ...'e iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 24.09.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.