T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : KARAR NO :
BAŞKAN : ..... (...) ÜYE : ..... (...) ÜYE : ..... (...) KATİP : ..... (...)
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : KARAR NO : KARAR TARİHİ : İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : DAVACI : 1- DAVALI : 1 -
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) B.A.M. KARAR TARİHİ : .. KARAR YAZIM TARİHİ : ..
Davacılar tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahal mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara süresi içinde davalı .... Tic. Paz. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dilekçesinde, 05.04.... tarihinde ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonun yolun sol şeridinden sağ şeridine doğru hatalı bir şekilde manevra yapması sonucunda, müteveffa ... ...'un sürdüğü ... plakalı motosiklet kamyonetin arka kısmına çarparak, ölümlü trafik kazası meydana geldiğini, davalı ...' ın kusurlu bulunarak taksirli adam öldürme ve yaralama suçundan hapis cezası aldığını, kararın istinaf aşamasında olduğunu, sigorta şirketine yapılan başvuru sonucunda davacılar için ... tarihinde toplamda 201.238,01-TL'lik ödeme yapıldığını, bakiye destekten yoksun kalma tazminatı için arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamadığını, bu sebeple fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik ... adına 5.000-TL, ... adına 5.000-TL olmak üzere toplam 10.000-TL'lik destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 05.04.... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ve Anayasa Mahkemesinin ilgili kararı uyarınca (... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. [GK], B. No: ..., § …) enflasyon farkı ile birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesini, talep etmiştir. Davacılar vekili ...tarihli talep arttırım dilekçesi ile davacı anne ... yönünden 5.000,00.-TL olarak açılan davayı ....725,31-TL'ye, davacı baba ... yönünden 5.000,00.-TL olarak açılan davayı 613.834,69.-TL'ye (toplam 1.537.560,00.-TL) arttırdıklarını, beyan etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkili sigorta şirketinin poliçe kapsamında manevi tazminat yönünden sorumluluğu bulunmadığını, kaza sebebiyle uğramış oldukları 201.238,01-TL destekten yoksun kalma tazminatının, müvekkili sigorta şirketi tarafından davacılara ... tarihinde ödenmiş olup müvekkili şirkete müzekkere yazılarak ödemeye ilişkin dekontların celbini talep ettiklerini, ek olarak işbu dava ile talep edilen manevi tazminat yönünden müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğu bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Davalı ...... Tic. Paz. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, dosyaya konu olan kaza ile ilgili manevi tazminat davasının ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... esas ... karar sayılı kararı ile hükümlendirildiğini, dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, bu dosyada ölen sürücünün % 25 kusurlu olduğu yönünde bir rapor olduğunu, ölen motosiklet sürücüsünün kız çocuğu olduğunu, kızların evlenince ailelerine maddi destek olmalarının söz konusu olmadığını, yoksun kalınacak bir destekten sözedilmesi ve onun hesaplanmasının hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, kazanın motosiklet ile kamyonun çarpışması seklinde gerçekleşmediğini, belirtilen manevi tazminat dosyasının kamera görüntüsü motosikletin arkadan gelerek dönüşünü tamamlamak üzere olan kamyona sol arkadan çarptığını açıkça gösterdiğini, sürücünün motosiklet ehliyeti olmadığı gibi kullanmayı da bilmediğinin bizzat babasının ifadesinde belirtildiğini, ayrıca ruhsatsız, kasksız, fenni muayenesiz bir motosikletin trafikte olmaması gerektiği gibi sürücünün olayda ... mesafeye rağmen fren dahi yapmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Mahkemece, davanın kabulü ile davacı ... için ....725,31.-TL, davacı ... için ....-TL olmak üzere toplam ...60,00.-TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...... Ticaret Pazarlama Limited Şirketi' nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, karar verilmiştir. Davalı .... Tic. Paz. Ltd. Şti. vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, verilen kararın dosya içeriğine ve ülkenin hayat koşullarına uygun olmadığını, bilirkişi raporunun davacı yanın açıklamaları gibi olduğunu, dosyada davacı sürücü için uygun görülebilecek bir çok kusur varken ve üstelik bunlar kamera kaydı ve diğer belgeler ile açıkça kanıtlanmışken kusurun yüzde doksanı vekileden davalıya yüklenmesinin hakkaniyetten ve yasal dayanaktan uzak olduğunu, kaza ile ilgili manevi tazminat davasının görüldüğü ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... sayılı dosyasında ölen sürücünün %25 kusurlu olduğu yönünde bir rapor bulunduğunu, bu dosyanın mahkemece incelenmesi istemlerinin kabul görmediğini, ölen motosiklet sürücüsünün kız çocuğu olduğunu, kızların evlenince ailelerine maddi destek olmalarının söz konusu olmadığını, ülkemizde böyle bir durum çok nadir görüldüğünden yoksun kalınacak bir destekten sözedilmesi ve onun hesaplanmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, manevi tazminat dosyasında sunulu kamera görüntüsünde motosikletin arkadan gelerek dönüşünü tamamlamak üzere olan kamyona sol arkadan çarptığının açıkça görüldüğünü, sürücünün motosiklet ehliyeti olmadığı gibi kullanmayı da bilmediğinin bizzat babasının ifadesinde belirtildiğini, ayrıca ruhsatsız, kasksız, fenni muayenesiz bir motosikletin trafikte olmaması gerektiği gibi sürücü olayda ... mesafeye rağmen fren dahi yapmadığını, tüm bu veriler dosyada iken sadece yüzde on kusur yüklemek kabul edilemez bir yorum olduğunu, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini, talep etmiştir. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Dava, haksız fiil sebebiyle maddi tazminat talebine yöneliktir. Davalı ... sevk ve idaresinde olan, diğer davalı ...... Ltd Şti adına kayıtlı ... plakalı araç ile davacıların kızı ... ... sevk ve idaresindeki ... plakalı motosikletin karıştığı ... tarihli trafik kazasında ...'nın vefat ettiği uyuşmazlık konusu değildir. ... . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... K sayılı dosyasında, davalı (sanık) ... hakkında 5237 sayılı TCK 85/2 ve 62 maddesi gereği ceza tayin edildiği, kararın istinaf denetiminden geçerek kesinleştiği, hükme esas alınan .. tarihli kusur raporunda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'in asli, müteveffa sürücü ...'nın tali kusurlu olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır. 6098 Sayılı TBK 74 maddesi gereği hakim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hakimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Hukuk hakimi ancak ceza mahkemesinde tespit edilen maddi vakıa ile bağlı olup, zarar verenin kusurunun bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı hukuk hakimini bağlamaz. Hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız olmayıp maddi olayı ve yasak eylemlerin varlığını saptayan ceza mahkemesi kararının, taraflar yönünden kesin delil niteliği taşır (Yargıtay HGK 2013/4-1008 E- 2014/490 K sayılı ilam). 2918 Sayılı KTK 85 maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, yine KTK 88 maddesinde, bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulup, birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda, bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılacağı, özel durumlar ve özellikle araçların işletme tehlikeleri, zararın iç ilişkide başka türlü paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanacağı düzenlenmiştir. Mahkemece alınan ATK Trafik İhtisas Dairesi ... tarihli kusur raporunda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'in %90, müteveffa sürücü ...'nın %10 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş ve ... tarihli kusur raporu hükme esas alınmıştır. Kusura yönelik uyuşmazlığın çözümü bakımından güçlü delil kavramının tartışılması gerekecektir: Güçlü delil kavramı, kanunda tanımlanmamış olup Yargıtay uygulaması ile kabul edilmektedir. Güçlü delil kavramının irdelenebilmesi bakımından da öncelikle kesin hüküm hususunun değerlendirilmesi gerekecektir. 6100 Sayılı HMK 303 maddesinde ifadesini bulan kesin hüküm, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması durumunda uygulama alanı bulacak başka bir ifade ile kesin hüküm yaptırımı ile karşı karşıya kalabilecektir. Somut olayda, dosyamız davalılarının davalı sıfatıyla, yine dosyamız davacılarının da davacı sıfatıyla yer aldığı, aynı kazaya yönelik manevi tazminat talebine konu Dairemiz ... K sayılı ilamla kesinleşen ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... sayılı dosyasında mahkeme hükme esas alınan 17/03/...tarihli bilirkişi raporunda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'in %75, müteveffa sürücü ...'nın %25 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, karara yalnızca davalılarca kanun yoluna başvurulduğu, başka bir ifadeyle mahkemece tespit edilen kusur oranının davacılarca benimsendiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... sayılı ilamının taraflar arasında kesin hüküm niteliği taşımasa da güçlü delil olarak kabul edileceği (Yargıtay HGK 2003/20-266 E- 2003/ 285 K sayılı ilamı) göz önüne alındığında ATK Trafik İhtisas Dairesi... tarihli kusur raporunun hükme esas alınması isabetsizdir. Davalı ...... Ltd Şti vekilinin bu yoldaki istinaf sebebi yerindedir. 6098 sayılı TBK 52 maddesi gereği, zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmışsa hakim, tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir. Zarar görenin kendi menfaatlerini korumak için makul bir insanda beklenen davranışta bulunmayarak, zararın meydana gelmesinde veya artmasında etkili olması müterafik (bölüşük) kusur olarak adlandırılır. Zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde 6098 sayılı TBK 52 maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, öğreti ve Yargıtay uygulamalarıyla da benimsenmiştir. Müterafik kusura ilişkin savunma, bir defi olmadığından mahkemece bu yönde bir savunma olmasa dahi resen araştırılması ve tartışılması gerekmektedir (Yargıtay 4 HD .../6032 E- .../8065 K sayılı ilam). Somut olayda, müteveffa ... sevk ve idaresinde olan ... plakalı motosikletle seyir halindeyken kazanın meydana geldiği, ... tarihli ölü muayene tutanağının incelenmesinde, ölüm sebebinin kazaya bağlı boyun kırığı ve kafa tasındaki çökme kırığı olduğunun belirtildiği göz önüne alındığında müteveffanın kaza esnasında kask takmadığı ve bu durumda müteveffanın, zararlı sonucun ortaya çıkmasında veya artmasında müterafik kusurlu olduğunun kabulünü gerektirmektedir. Yargıtay'ın yerleşik uygulaması gereği, müterafık kusur indirimi oranı %20 olup, maddi tazminattan bu oranda müterafık kusur indirimi yapılması gerekecektir. Davalı ...... Ltd Şti vekilinin bu yoldaki istinaf sebebi yerindedir. Davacıların maddi tazminat talebi, destekten yoksun kalma kaleminden oluşmaktadır. Destekten yoksun kalma tazminatı, maddi tazminat türü olup, hukuka aykırı fiil sonucunda ölen kişinin destek verdiği kişilerin; ölen kişinin yokluğunda alacağı destekten mahrum kalması ve sonucunda hayat kalitelerinin düşmesi vs. sebeplerle, bu ölümden kusurlu olarak sorumlu olan kişiden alacakları tazminattır. Müteveffa ile destek olunanlar arasında hali hazırda destek sağlanmamışsa dahi destek olacakları muhtemel olarak kabul edilir. Bu durum gerçek destek ve varsayımsal destek kavramlarını gündeme getirecektir. Varsayımsal destek, ölüm olayı gerçekleşmeseydi hayatın olağan akışı gereği, ileride kurulacak olan desteği ifade eder. Uygulamada en sık karşılaşılan örnek somut uyuşmazlıktaki gibi, çocukların anne ve babalarına verecekleri destektir. Başka bir ifade ile anne-baba ve çocuk arasında destek ilişkisi olacağı hususunda hukuki karine mevcuttur. Bu karine gereği, bu kişiler arasında desteğin ayrıca ispatlanmasına gerek bulunmamaktadır. Davalı tarafın, destek tazminatından kurtulması ancak, karinenin aksini ispatla mümkündür. Ölen çocuğun gelecekte ana-babasına bakacağı, hayatın olağan akışı içinde beklenebiliyorsa, çocuk onlar için destektir (Yargıtay 17 HD 2019/2559 E - .../2414 K sayılı ilam). Desteğin çocuksuz olması durumunda desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir. Çocukların, eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş, çocuklar ile ana babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, ana ve babaya 1’er pay ayrılarak böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile ana ve babaya ayrılacak paylar düşecektir. Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Ana ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılacak, ana ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre %50 pay desteğe, %50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmalıdır (Yargıtay 17 HD .../3231 E-.../2851 K sayılı ilam). Somut olayda, müteveffa ... ... kaza tarihinde 17 yaşındadır. Hayatın olağan akışına göre desteğin ileride evleneceği ve en az iki çocuk sahibi olacağı kabul edilerek, desteğin evleninceye kadar gelirinin yarısını kendi ihtiyaçları, yarısını da anne ve babası için ayıracağı varsayılarak bu dönemde desteğe iki, anne ve babaya birer pay vermek suretiyle desteğin tüm gelirine oranlandığında evlenmeden önceki dönem içinde anne ve babanın her birine %25 pay verilmesi gerektiği, desteğin ileride evlenmesi ile birlikte desteğe iki, eşe iki anne ve babaya birer pay verilerek, yine desteğin tüm gelirinin oranlanarak anne ve babaya %16 şar pay ayrılması, desteğin bir çocuğunun olması durumunda iki pay desteğe, iki pay eşe bir pay çocuğa ve birer pay anne ve babaya ayrılmak suretiyle desteğin tüm gelirine oranlandığında anne ve baba için %14'er pay verilmesi daha sonra ikinci çocuğun doğacağı varsayılarak bu kez desteğe iki, eşe iki, çocukların her birine birer ve anne ve babaya birer pay verilerek desteğin tüm gelirine oranlanarak anne ve babaya 12,5'er pay verilmesinin uygun olacağı, daha sonra anne ve babadan yaşam tablosuna göre hangisi destekten çıkacaksa kalan kişiye diğerinin payının ilave edilerek destek tazminatlarının varsayımsal hesabının yapılması gerekeceği Yargıtay'ın yerleşik uygulaması gereği olup evlenme yaşı ile ilgili TUİK verilerine göre ortalamaların dikkate alınması gereklidir. Yargıtay'ın genel ilkelerine göre kural olarak; anne ve baba çalışıyorsa anne ve babadan ayrı ayrı %5'er, anne çalışmıyorsa sadece babadan %5 oranında yetiştirme gideri düşülmesi gerekmektedir. (Yargıtay .../18347 E-2022/369 K sayılı ilam). Anayasa Mahkemesi'nin 17/07/... tarih, 2019/40-.../40 sayılı kararı ile; 2918 sayılı KTK 90 maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda ön görülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; tazminat hesabında, yeni ZMSS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü uygulaması anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Tazminatın, TRH 2010 yaşam tablosu, progresif rant yöntemi kullanılarak, bilinmeyen devirdeki gelirlerin her yıl için %10 artırılıp, %10 iskonto edilmesi suretiyle, teknik faiz dikkate alınmaksızın hesaplanması gerekecektir (Yargıtay 17 HD 2019/3292 E- .../1848 K sayılı ilam). Destekten yoksun kalma tazminatının doğru biçimde hesaplanabilmesi bakımından, desteğin net gelirinin doğru biçimde saptanması önem taşımaktadır. Müteveffanın vefat tarihi itibariyle mesleği ve geliri tespit edilmelidir. Kişinin herhangi bir işi yoksa, zarar görenin geliri asgari ücret kabul edilerek, raporun hazırlandığı tarihteki net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacaktır. Eğer gelirin asgari ücret üzerinde olduğu, bir başka anlatımla her hangi bir işyerinde çalıştığı ya da bir meslek icra ettiği ve asgari ücret üzerinde bir gelir elde edildiği iddia ediliyorsa bunun ispat edilmesi gerekir. Ancak mahkeme destekten yoksun kalma davalarında zararı resen belirlemek durumundadır (Yargıtay 17 HD 2017/3052 E- 2019/9891 K sayılı ilam).
Yapılan ödeme mahsup edilirken, ödemenin davadan önce olması halinde güncellenerek (ödeme tarihinden hesap tarihine kadar yasal faiz eklenerek), davadan sonra yapılan ödemenin hesaplanan tazminattan güncellenmeksizin mahsubu gerekecektir (Yargıtay 17 HD 2019/2480 E-.../3499 K sayılı ilam). Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması 6098 sayılı TBK 51 ve 52 maddelerinde düzenlenmiş olup, hakim, tarafların kusur durumunu dikkate alarak tazminatın kapsamını belirledikten sonra bir menfaat karşılığı olmayan hatır için taşıma varsa hatır indirimi yapılacak, ayrıca zarar gören zararın artmasına sebep olmuş ya da zarar doğuran fiile rıza göstermiş ise, Yargıtay kararlarında yerleşmiş olduğu üzere tazminattan müterafik kusur indirimi yapılarak nihai zarar ve ödenmesi gereken tazminat belirlenecektir. Yapılan ödemeler, kanunda, indirim nedeni olarak gösterilmemiştir. Kaldı ki ödemeler, tazminatı belirlemede bir indirim sebebi olmayıp Yargıtay uygulamaları ile yerleşik hale geldiği üzere borcu söndüren bir nitelik taşımaktadır (Yargıtay 4 HD .../3154 E- 2022/10841 K sayılı ilam). Dava dilekçesinin incelenmesinde davalı sürücü ... ve davalı işleten ...... Ltd Şti yanında, zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olan ... Sigorta AŞ de hasım gösterilmiş olup, yargılama aşamasında davalı ... Sigorta AŞ tarafından ....761,99 TL ödeme yapıldığından bahisle .../... tarihli dilekçe ile yalnızca davalı ... Sigorta AŞ yönünden davadan feragat edildiği belirtilmiş, 03/11/... tarihli ara kararla davalı ... Sigorta AŞ yönünden tefrik kararı verilmiş dosya aynı mahkeme .../688 E sırasına kaydedilmiş ve feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. 2918 Sayılı KTK 91/1 maddesi gereği işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı KTK'ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde düzenleme mevcuttur. TBK 166/2 maddesine göre, sorumlulardan birinin zararı ödemesi halinde diğerleri bu oranda borçtan kurtulur. Ancak, müteselsil borçluların borçtan tamamen veya kısmen kurtulabilmeleri için alacaklının bilfiil tatmin edilmiş olması gerekir. Bunun aksinin kabul edilebilmesi için alacaklının açıkça davadan feragat etmiş olması veya böyle bir feragatin durumdan kesin olarak anlaşılması lazımdır. Yine TBK 168 maddesi hükmüne göre, rücu hakkından yararlanan müteselsil borçlulardan her biri ödediği miktar oranında alacaklının haklarına halef olacağına ve alacaklının diğerleri zararına müteselsil borçlulardan birinin durumunu iyileştirdiği takdirde bunun sonuçlarına katlanacağı esastır (Yargıtay 17 HD 17/12/2018 tarih 2018/1297 E 2018/12295 K). Sigorta şirketine verilen ibranamedeki irade açıklaması hem sigortacı hem de sigortalı işleten yönünde poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere sonuç doğurur. Davalı sigorta şirketi ile birlikte davalı işleten de poliçe limiti kadar borçtan kurtulmuş sayılır. Ancak aracın sürücüsünün işleten dışında başka bir olması halinde sürücünün sorumluluğu sigorta şirketi tarafından ibranamedeki ödenen tutarla sınırlı olacaktır. Somut olayda, davacılar vekilince .../... tarihli dilekçede davalı ... Sigorta AŞ tarafından ....761,99 TL ödeme yapıldığından bahisle .../... tarihli dilekçe ile yalnızca davalı ... Sigorta AŞ yönünden davadan feragat edildiği beyan edilmiş olmakla bu hususta araştırma yapılıp poliçe limiti ve ödenen bedel bakımından davalı işleten ve sürücünün maddi tazminattan sorumlu oldukları miktar belirlenmelidir. 2918 Sayılı KTK 96/1 maddesi gereği, zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde ön görülen sigorta tutarından fazla ise, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulacaktır. Garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde ön görülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır (Yargıtay 17 HD .../202 E-.../2045 K sayılı ilam). İlk derece mahkemesince, davacılar lehine destekten yoksun kalma tazminatına hükmedildiği, ölüm halinde kaza tarihi itibarıyla sigorta şirketinin sorumluluğunun 430.000,00 TL ile sınırlı olduğu, sigorta şirketi tarafından dava öncesi 201.238,01 TL, dava sonrası da ....761,99 TL ödeme yapıldığı başka bir ifade ile sigorta şirketince poliçe limitinin tamamının ödendiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi kararına karşı yalnızca davalı ...... Ltd Şti tarafından istinaf yoluna başvurulduğu, istinaf yoluna başvuranın sıfatına göre usuli müktesep hak oluştuğu, usuli müktesep hakkın temini bakımından inceleme konusu kararda hükme esas alınan bilirkişi raporundaki asgari ücret üzerinden yapılan hesaplama yapılması ve davacıların düçar olduğu maddi zararının hüküm altına alınması gerekecektir ( Yargıtay 4 HD 2022/12785 E- .../1158 K sayılı ilam). Somut olayda, hükme esas alınan ... tarihli aktüerya bilirkişi raporunda müteveffa ...'nın gelir durumunun asgari ücret üzerinden hesaplandığı, asgari ücret üzerinden yapılan hesaba davacılarca itirazda bulunulmadığı, davalı sürücüye izafe edilen kusur nispetinde davacıların düçar olduğu destekten yoksun kalma tazminatının belirlendiği, davacılardan yalnıza ... (baba) çalışıyor olmakla davacı ...'in destek alacağından, müteveffanın 18 yaşını ikmal edeceği tarihe kadarki yetiştirme giderinin mahsup edildiği, sigorta şirketince dava öncesi yapılan ödemenin güncellenerek, dava sonrası yapılan ödemenin güncellenmeksizin mahsup edildiği, sigorta şirketince yapılan ödemenin hangi davacıya hangi miktarda yapıldığına yönelik açıklama olmamakla mahsubun garame ilkesine göre yapıldığı, ancak yukarıda değinilen hususlar kapsamında davalı sürücünün %75 oranında kusurlu olduğu, müteveffanın da müterafik kusurlu olduğu gözetilerek davacıların düçar olduğu destekten yoksun kalma tazminatından istinaf yoluna başvuran davalı ...... Ltd Şti'nin sorumlu olacağı miktarın belirlenmesi gerekecektir. Bununla birlikte, 6098 sayılı TBK 51 ve 52 maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için diğer taraf lehine vekalet ücreti takdir edilemeyecek olup (Yargıtay 4 HD .../6857 E-.../10530 K sayılı ilam) TBK 51 ve 52 maddeleri kapsamında yapılan indirim sebebiyle davalı ...... Ltd Şti lehine müterafik kusur indirimi kapsamında reddedilen miktar yönünden vekalet ücreti takdiri cihetine gidilmemiştir.
Bu kapsamda; Davacı ...'in destekten yoksun kalma tazminatının ...,36 TL olduğu, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde %75 oranında kusurlu olduğu gözetildiğinde kusurun mahsubuyla tazminat alacağının 675.383,52.-TL olduğu, kaza esnasında kask takmayan müteveffanın müterafik kusurlu olduğunun kabulü gerekmekle bu bedelden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığında davacı ...'in 540.306,81.-TL tazminat alacağı bulunduğu, 182,54.-TL yetiştirme gideri, sigorta şirketi tarafından dava öncesi yapılan ödemenin güncelleştirilmesi ve garame hesabı sonunda 99.961,07.-TL ile sigorta şirketi tarafından dava sonrası yapılan ödemenin güncelleştirilmeksizin ve garame hesabı sonunda 91.481,92.-TL'nin mahsubuyla davalı ...... Ltd Şti'nin 348.681,28.-TL'den sorumlu olacağı; Davacı ...'in destekten yoksun kalma tazminatının 1.351.121,64.-TL olduğu, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde %75 oranında kusurlu olduğu gözetildiğinde kusurun mahsubuyla tazminat alacağının 1.013.341,23.-TL olduğu, kaza esnasında kask takmayan müteveffanın müterafik kusurlu olduğunun kabulü gerekmekle bu bedelden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığında davacı ...'in 810.672,98.-TL tazminat alacağı bulunduğu, sigorta şirketi tarafından dava öncesi yapılan ödemenin güncelleştirilmesi ve garame hesabı sonunda 660.668,88.-TL ile sigorta şirketi tarafından dava sonrası yapılan ödemenin güncelleştirilmeksizin ve garame hesabı sonunda 137.280,07.-TL'nin mahsubuyla davalı ...... Ltd Şti'nin ....-TL'den sorumlu olacağı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HMK 355 maddesi gereğince istinafa başvuranın sıfatı, istinaf konusu yapılan nedenler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece gerekçe yönünden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup davalı vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeplerle esas bakımından kabulü ile bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının düzeltilerek ve kazanılmış haklar da gözetilerek yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...sayılı kararı hakkındaki davalı vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE, 2- HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince KARARIN DÜZELTİLEREK ESAS HAKKINDA YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, Davanın KABULÜ ile, a) Davacı ... için ....725,31.-TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'den (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. ....-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'a verilmesine, b) Davacı ... için ....-TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'den (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. 348.681,28.-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'a verilmesine, c) Alınması gereken 105.713,82-TL nispi karar ilam harcının başlangıçta peşin alınan ve tamamlanan 26.428,46-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 79.285,36-TL harcın davalılar ... ve ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'den (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. 44.399,80.-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, d) Davacı tarafça harcaması yapılan 5.751,00.-TL masraf ile 26.509,16-TL harç olmak üzere toplam 32.260,16-TL'nin davalılardan (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. 18.065,67.-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, e) Davacı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap olunan 142.021,54.-TL vekalet ücretinin, davalılar ... ve ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'den (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. 79.532,06.-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) alınarak davacı ...'a verilmesine, f) Davacı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap olunan 96.825,20.-TL vekalet ücretinin, davalılar ... ve ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'den (...... Tic. Paz. Ltd. Şti. 54.222,11.-TL'den sorumlu olmak kaydıyla) alınarak davacı ...'a verilmesine, g) Davalı ...... Tic. Paz. Ltd. Şti. kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap olunan 30.000,00.-TL vekalet ücretinin davacı ...'dan, 30.000,00.-TL vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalı ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'ne verilmesine, h) Dava açılmadan önce arabuluculuk aşamasında hükmolunan ve suç üstü ödeneğinden karşılanan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına, ı) Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, 3- İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ...... Tic. Paz. Ltd. Şti.'nin istinaf başvurusu nedeniyle yatırdığı karar ve ilam harcının istem halinde kendisine iadesine, 4- İstinaf başvuru aşamasında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin gideri yapan taraf üzerinde bırakılmasına, 5- Karar tebliğ işleminin Dairemizce, harç iade ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, 6- İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK 361/1 maddesi gereği, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile ... tarihinde karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip