T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: T.C. ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A .... HUKUK DAİRESİ K A R A R
DOSYA NO : .../1705 KARAR NO : 2024/2093
BAŞKAN : ..... (...) ÜYE : ..... (...) ÜYE : ..... (...) KATİP : ..... (...)
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : KARAR NO : KARAR TARİHİ : İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : DAVACI : 1- DAVALI : 1 - DAVANIN KONUSU : Tazminat B.A.M. KARAR TARİHİ : ... KARAR YAZIM TARİHİ :
Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahal mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin ....07.... günü ... plakalı araç içerisinde yolcu olarak seyir halinde iken, ... plakalı aracın tam kusurlu olarak kazaya sebebiyet vererek çarpışmaları sonucunda, müvekkili ağır bir şekilde yaralanmış olduğunu, kaza neticesinde mağdur müvekkilinin vücudunun çeşitli yerlerinde ağır derecede kırıklar, başka yaralanmalarda meydana geldiğini, bu nedenlerle efor kaybı ve buna bağlı olarak geçici ve sürekli iş görmezlik, tedavi bakıcı ücretleri ve tüm diğer maddi tazminat talepleri doğrultusunda şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, talep etmiştir. Davacı vekili ...04.... tarihli talep arttırım dilekçesi ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 900,00.-TL geçici iş görmezlik talebini ....481,47.-TL'ye, ....00.-TL kalıcı işgörmezlik talebini ....626,27.-TL'ye, ...,00.-TL bakıcı gideri tazminatını 1....,75.-TL'ye çıkardıklarını, bu rakamlara olay tarihinden itibaren uygulanacak ticari avans faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini, talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, müvekkili şirkete başvuru aşamasında sunulması gereken zorunlu evraklar sunulmamış olduğunu, başvuru şartının yerine getirilmediği sabit olduğunu, müvekkili şirket kaza tarihi itibariyle yalnızca sürekli iş göremezlik tazminatından sorumlu olduğunu, mevzuata göre SGK tarafından karşılanması gereken giderler trafik sigortalarının teminat kapsamına girmemekte olduğunu, maluliyet oranı bakımından müvekkilinin sorumluluğunun söz konusu kaza ile illiyet bağı kurulabilen maluliyet oranı ile sınırlı olduğunu, müvekkili sorumluluğunun teminat limiti ile sınırlı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir. Mahkemece, davacının maddi tazminat taleplerinin kabulüne, buna göre ....481,47 TL geçici iş göremezlik maddi tazminatı, ....626,27 TL daimi iş göremezlik tazminatı, 1....,75 TL bakıcı gideri maddi tazminatı olmak üzere toplam 222.896,49 TL nin davalının temerrüde düşürülme tarihi olan 17........ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte (davalı sigorta şirketinin maddi tazminattan sorumluluğunun poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, davacının maluliyeti ile ilgili bariz çelişkiler olduğu, hükme esas alınan maluliyete ilişkin raporun ATK tarafından düzenlenmemiş olduğu, düzenleyen kurum tarafından davacının usulüne uygun muayene edilmediği, gerekli tetkikler davacının gebeliği nedeniyle tamamlanmadan rapor düzenlenmiş olduğu, raporda sakatlığın sürekli olduğunun belirtilmediği, davacının kaza tarihinde geliri bulunmamakta olup afaki gelir üzerinden hüküm kurulduğu, davacı gelirinin asgari ücret olduğu, davacının SGK’lı olup olmadığına bakılmaksızın mevzuata göre SGK tarafından karşılanması gereken giderlerden ZMMS sigortacısı, işleten ve sürücünün sorumlu olmadığı, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini, talep etmiştir. Davacı vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, müvekkilinin maluliyetinin daha fazla olduğunu, ayrıca gelirinin de düşük belirlendiğini, raporlara itirazlarının dikkate alınmadığını beyanla mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini, talep etmiştir. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Dava, haksız fiil sebebiyle maddi tazminat talebine yöneliktir. Davacının yolcu olarak seyahat ettiği, dava dışı sürücü ... sevk ve idaresinde olan, davalı ... Sigorta AŞ tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalanmış ... plakalı araç ile ... plakalı aracın karıştığı .../07/... tarihli trafik kazasında davacının yaralandığı uyuşmazlık konusu değildir. 2918 Sayılı KTK 91/1 maddesi gereği işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı KTK'ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde düzenleme mevcuttur. Mahkemece alınan .. Trafik İhtisas Dairesi ... tarihli kusur raporunda kazanın meydana gelmesinde davacının yolcu olarak seyahat ettiği ... plakalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş olup, kusur raporunun kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğu, kaldı ki davacının yolcu olarak seyahat ettiği, kazanın oluşumunda etkisinin bulunmadığı, 2918 sayılı KTK 85 ve 88 maddelerindeki müteselsil sorumluluk ilkesi gereği davalının tam kusurlu olarak değerlendirilmesi yerindedir. 2918 Sayılı KTK 87/1 maddesi; "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir" şeklinde düzenlenmiştir. Aracın hatır için verildiği ya da hatır için taşıma yapılan durumda oluşacak zararlarla ilgili değerlendirmenin genel hükümlere tabi olduğu belirtilmiştir. Hatır taşıması; bir kimseyi ücretsiz olarak, bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Başka bir ifadeyle hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Hatır taşıması, sigorta teminatı kapsamında ise de, hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK 51 maddesi (818 sayılı BK 43 maddesi) uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiştir. Somut olayda, dava dışı sürücü ... sevk ve idaresinde olan araçta davacının yolcu olarak seyahat ettiği, davacının, dava dışı sürücü ...'ın eşi olduğu, yakın akrabalar arasındaki taşımanın aile ve ahlaki bir ödev niteliğinde olduğu göz önüne alındığında hükmedilen hatır taşıması indirimi yapılmamasında isabetsizlik yoktur. Maluliyete ilişkin alınacak raporlar 11/10/2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11/10/2008 tarihi ile 01/09/2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01/09/2013 tarihi ile 01/06/2015 tarihleri arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01/06/2015 tarihi ile 20/02/2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine, 20/02/2019 tarihinden sonra da Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir (Yargıtay 4 HD .../6772 E- .../9565 K sayılı ilam). Davacının iyileşme süresi boyunca bakım ihtiyacı bulunup bulunmadığı, bu ihtiyacı varsa hangi sebeple ve hangi yaşamsal faaliyetleri için bakım ihtiyacının olduğu, bu ihtiyacın günlük kaç saatlik süre için söz konusu olduğu ve süresi hususlarında rapor alınmalıdır (Yargıtay 17 HD .../1932 E- .../3168 K sayılı ilam). Somut olayda, davacının yaralanmasına neden olan kazanın .../07/... tarihinde meydana geldiği, bu durumda Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre maluliyet raporu alınmasının gerekeceği, Uludağ Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı 10/01/... tarihli raporunun yöntemince düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacının maddi tazminat talebi;geçici iş görmezlik, maluliyet, bakım gideri gideri kalemlerinden oluşmakta olup davacı kaza tarihinde 36 yaşındadır. Çalışma hayatının aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması ve özel yasalarında çalışma süreleri ayrık olarak belirtilmemiş kişiler (polis, asker vs) yönünden 60 yaşın aktif çalışma devresini, bakiye yaşam süresi varsa bu sürenin de pasif çalışma dönemini oluşturduğu hususu Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatlarında kabul edilmiştir (Yargıtay 17 HD 2016/12248 E- 2017/4236 K sayılı ilam). Pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan ücret, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır. Hal böyle olunca da ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağı açıktır. Zira asgari geçim indirimi ücretin eki olmadığından, tazminat alacaklarının hesaplanmasında esas ücrete dahil edilemez (Yargıtay 17 HD 2015/8563 E-2018/3277 K sayılı ilam, Yargıtay 17 HD 2020/405 E-2020/5729 K sayılı ilam). Geçici iş görmezlik tazminatı, uğranılan kaza nedeniyle günlük işlerini yapamayan veya yapmakta zorlanan (daha fazla güç sarfeden) kişilerin talep edebileceği (efor tazminatı) tazminat türüdür. Geçici iş görmezlik zararı; kazanç getiren bir işte çalışması yahut çalışma imkanı bulunmakla beraber, yaralanması nedeniyle iyileşme süresi içerisinde çalışamaması nedeniyle uğranılan zararlara karşı talep edilebilecektir. İyileşme süresi boyunca bakım ihtiyacı bulunduğunun tespit edilmesi halinde kaza tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücret tutarı üzerinden (Yargıtay 17 HD 2016/10548 E- 2019/6480 K sayılı ilam) bakım alacağının hesaplanması gerekecektir. Anayasa Mahkemesi 17/07/2020 tarih-2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; tazminat hesaplamasının, TRH 2010 yaşam tablosu, progresif rant yöntemi kullanılarak, bilinmeyen devirdeki gelirlerin her yıl için %10 artırılıp, %10 iskonto edilmesi suretiyle, teknik faiz dikkate alınmaksızın yapılması gerekecektir (Yargıtay 17 HD 2019/3292 E- .../1848 K sayılı ilam). Gerçek zararın belirlenmesi için, davacının kaza tarihindeki işinin ve gelir durumunun net ve ispata yarar somut delilerle ortaya konulması gerekmektedir (Yargıtay 17 HD 2015/6885 E-2018/626 K sayılı ilam). Sadece tanık beyanları ile kazanç tespiti mümkün olmayıp bunun birtakım belge ve kayıtlarla desteklenmesi gerekmektedir. 6098 sayılı TBK 75 maddesi gereğince gerçek zararın belirlenmesi bakımından karar tarihine en yakın tarihlerdeki ölçütlerin kullanılması gerekmektedir. Asgari ücret kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemece resen gözönünde tutulması zorunludur. Bu nedenle hüküm tarihine en yakın tarihte bilinen asgari ücret tutarı belirlenerek bu verilere göre hesap yapılması gerekecektir (Yargıtay 17 HD 2016/8879 E-2019/3815 K sayılı ilam). Somut olayda, 05/03/... tarihli aktüerya bilirkişi raporunda yöntemince hesaplama yapıldığı, davacının tekstil firmasında brodeci/makineci olarak çalıştığının ileri sürüldüğü, SGK hizmet dökümünün incelenmesinde (meslek kodu 8152.59) brode makinesi operatörü olduğu, tanık beyanlarının bu hususu doğruladığı, yapılan ücret araştırması kapsamında davacının aylık gelirinin asgari ücretin 1,383 katı olarak değerlendirildiği hesaplamaya itibar edilmesinde isabetsizlik yoktur. 6098 Sayılı TBK 54 maddesinde çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile kazanç kaybı, bedensel zararlar kapsamında sayılmış olup, geçici iş görmezlik zararları da bu kapsamdadır. Sürücü ve işletenin, zarar görenin geçici iş görmezlik zararlarından sorumlu olması nedeniyle, aracın sigortalı olması halinde 2918 Sayılı KTK 90 maddesi gereğince, sigortacının sorumluluğu TBK hükümlerine göre belirleneceğinden ve geçici iş göremezlik zararları da 2918 Sayılı KTK 92 maddesinde sigorta teminatı dışında tutulmadığından, geçici iş göremezlik tazminatından sigorta şirketi sorumlu tutulabilecektir. 2918 Sayılı KTK 98 maddesi gereğince geçici iş görmezlik zararlarının tedavi giderleri kapsamında olduğundan bahisle, SGK'nın sorumluluğunda olduğu ileri sürülmüş ise de, genel şartlara atıf yapan kanuni düzenleme Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildiği gibi, geçici iş göremezlik zararı tedavi gideri olmayıp, 2918 Sayılı KTK 98 maddesinde geçici iş göremezlik zararlarının SGK'nın sorumluluğunda olduğuna ilişkin düzenleme de yer almamaktadır. 6111 sayılı Yasa ile getirilen düzenlemede; trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedellerinin karşılanacağı belirtilmiş olup, geçici iş göremezlik ödemeleri yasa kapsamı içerisinde bulunmamaktadır. (Yargıtay 17 HD 2020/11295 E- .../780 K sayılı ilam). Davalı vekilinin, geçici iş görmezlik tazminatından sorumlu olmadıkları yolundaki istinaf sebebi yerinde değildir. 6098 sayılı TBK 54 maddesinde, bedensel zarar kapsamına giren zarar türleri örnekseme yoluyla sayılmış olup Yargıtay uygulamaları gereği geçici işgöremezlik, bakıcı gideri ve SGK sorumluluğunda olmayan (belgesiz) tedavi giderleri de anılan kanun hükmü kapsamında tazmini gereken zararlardandır. 6111 sayılı Kanun'un 59 maddesi ile değişik 2918 sayılı KTK 98 maddesinde, SGK tarafından karşılanacak sağlık hizmeti bedellerinin neler olduğu açıklanıp sınırlandırılmıştır. KTK'nın 98 maddesi gereği SGK'nın sorumlu olduğu sağlık giderleri, trafik kazaları nedeniyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer resmi ve özel sağlık kuruluşlarında yapılan tıbbi tedaviye ilişkin sağlık hizmet bedellerinden ibarettir. Açıklanan maddi ve hukuki vakıalar karşısında; TBK 54 maddesi ile KTK 98 maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kazadaki yaralanmadan kaynaklanan iyileşme sürecindeki geçici bakıcı giderine ilişkin zarar ile geçici iş görmezlik zararından sorumluluk, zarara neden olanlar ile bu kişilerin sorumluluğunu poliçe ile üstlenen sigorta şirketine ait olduğundan, bakıcı gideri de poliçe kapsamındadır (Yargıtay 4 HD .../13507 E- 2022/7004 K sayılı ilam). Kazada yaralanan kişi, maluliyetinin oluşması halinde oluşacak sürekli iş göremezlik zararını bedeni zararlar klozundan, bakıcı gideri, tedavi giderleri ve geçici iş göremezlik zararlarını ise tedavi giderleri klozundan karşılanmak üzere sigorta şirketinden talep edebilecektir ( Yargıtay 4 HD .../12166 E- 2022/5381 K sayılı ilam). Somut olayda, brüt asgari ücret üzerinden belirlenen bakıcı giderinden davalının sorumlu tutulmasında isabetsizlik yoktur. HMK 355 maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle taraf vekillerinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi ,, sayılı kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b-1 hükmü gereğince taraf vekillerinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE, ...- İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yatırılması gereken 427,60.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 179,90.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 247,70.-TL istinaf karar harcının davacı Funda Orak'tan alınarak hazineye gelir kaydına, 3- İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yatırılması gereken 15.226,06.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 3.057,00.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan ....169,06.-TL istinaf karar harcının davalı ... Sigorta A.Ş.'den alınarak hazineye gelir kaydına, 4- Karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, 5- İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6- İstinaf yargılama giderinin istinafa başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1-a. hükmü uyarınca kesin olmak üzere ... tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip