T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2021/485 Esas KARAR NO : 2025/390
BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...
ASIL DAVA: DAVACI : ... AKARYAKIT POMPALARI SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ... Av. ... - Av. ... Av. ... - Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : 20/03/2012
KARŞI DAVA: DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... AKARYAKIT POMPALARI SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ... Av. ... - Av. ... Av. ... - Av. ... DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 20/06/2012 KARAR TARİHİ : 25/06/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı-karşı davalı vekili, taraflar arasında 01.12.2010 tarihli ... Kredi Kooperatiflerine bağlı kooperatiflerde bulunan akaryakıt pompalarının CPU imali, montajı ve otomasyona uyumlu hale getirilmesi işine ilişkin sözleşme akdedildiğini, müvekkilinin sözleşme kapsamında üzerine düşen edimleri gereği gibi yerine getirmiş olmasına rağmen davalı şirketin müvekkilinin hak edişlerini bugüne kadar ödemediğini, davalı şirketin, 02.06.2011 tarihli 52.539,05 TL bedelli fatura ile 08.08.2011 tarihli 57.966,08 TL meblağlı iki adet fatura bedelini ödemediğini, davalı aleyhine ... 9. İcra Müdüriüğü'nün 2011 / 7538 E. sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının ticari ilişkiye itirazı olmadığını, müvekkilinin edimlerini yerine getirerek işi teslim ettiğini belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %40‘ tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP VE KARŞI DAVA: Davalı-karşı davacı vekili, davacı tarafın, mevcut davaya dayanak gösterdiği fatura bedellerinin, davalı şirketin davacı şirketteki cezai şart alacağına mahsup edildiğini ve bu hususun davacı tarafa bildirildiğini, taraflar arasında 14/02/2011 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin Ödeme Şekli başlıklı 4. maddesine göre Kesin siparişe müteakip 100.000,00 TL peşin avans olarak verilecek olup, tamamlanan işlere ait düzenlenecek fatura ve eklerinin şirkete ulaşmasına müteakip ödeneceğini, fatura eklerinin servis raporu ve irsaliye olduğunu, sözleşmenin 5.maddesine göre de bahse konu işlerin tamamının 01.03.2011‘de sonlandırılacağını, yine sözleşmenin Yaptırım ve Ceza başlıklı 6.maddesinde de direkt yükleniciden kaynaklanan gecikmeler için günlük nokta başına 50 TL ödemeyi kabul eder şeklinde düzenleme yer aldığını, davacı şirketin sözleşme ile 01.03.2011 'de teslim etmeyi taahhüt ettiği 457 adet pompanın teslim tarihi itibariyle 191 adedini teslim edemediğini, ilerleyen muhtelif tariflerde gecikmeli olarak teslimatı gerçekleştirdiğini, davacı şirkete, taahhüt ettiği tarihte teslimi gerçekleşmeyen 191 adet pompanın ivedi olarak teslim edilmesini ve teslimi geciken pompalarla İlgili olarak sözleşmenin cezai şarta ilişkin maddesinin uygulanacağı ...Noterliği'nin 12.05.2011 tarih 14658 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiğini, yine ...Noterliği'nin 04.08.2011 tarih 24077 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de ifada yaşanan gecikme sebebiyle sözleşme kapsamında tahakkuk ettirilen cezai şartın 448.800,00 TL'ye baliğ olduğunu, davacı şirketin davalı şirketten olan alacağının öncelikle cezai şart alacağından mahsup edildiğini ve bakiye cezai şart alacağı için yasal yollara başvurulacağının, davacı şirkete ihtaren bildirildiğini, gerçekleşen mahsup neticesinde davacı şirketin herhangi bir alacağı kalmadığından davanın reddi gerektiğini, icra inkar tazminatı koşullarının oluşmadığını belirterek, davanın reddine, karşı davada; taraflar arasında imzalanan 14.02.2011 tarihli sözleşmede davalı şirketin sözleşme konusu işleri 01.03.2011'e kadar teslim etmeyi taahhüt etmiş olmasına rağmen belirtilen tarih itibariyle 191 adet pompanın teslimini sağlayamadığını, sözleşmenin Yaptırım ve Ceza" başlıklı 6.maddesinde Direk yükleniciden kaynaklanan gecikmeler için günlük nokta başına 50 TL ödemeyi kabul eder şeklinde düzenlemenin yer aldığını, davacı şirket hakkında tahakkuk ettirilen 448.800,00 TL cezai şart alacağından, davacı tarafın 110.505,13 TL alacağının mahsup edildiğinde davalı şirketin 338.294,87 TL bakiye alacağı bulunduğunu belirterek, 338.294,87 TL bakiye cezai şart alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. KARŞI DAVAYA CEVAP: Davacı-karşı davalı vekili; 01/12/2010 tarihli sözleşmede cezai şart kararlaştırılmadığını, 14/02/2011 tarihli sözleşmenin süre uzatımı için imzalandığını, cezai şartın geçersiz olduğunu, talep edilen cezai şartın fahiş olduğunu belirterek, karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE: Asıl dava, fatura alacağının tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali; karşı dava, cezai şart alacağının tahsili talebine ilişkindir. Davacı karşı davalı tarafından 02/06/2011 ve 08/08/2011 tarihli iki adet faturaya istinaden toplam 110.505,13 TL asıl alacak, 1.560,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 112.065,13 TL' nin tahsili için ... 9. İcra Müdürlüğünün 2011/7518 sayılı dosyasında icra takibi başlatılmış, ödeme emrine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine iş bu itirazın iptali dava açılmıştır. Taraflar arasında CPU İmali, Montaj ve İşçilik İşlerine ilişkin 01/12/2010 tarihli sözleşmenin imzalandığı, teslim süresinin 31/12/2010 tarihi olarak belirlendiği, aynı konuya ilişkin yine taraflar arasında 14/02/2011 tarihli sözleşme imzalandığı ve teslim süresinin 01/03/2011 tarihi olarak kararlaştırıldığı dosyaya sunulan sözleşme belgeleri ve tarafların beyanından anlaşılmıştır. Davalı tarafın söz konusu fatura bedellerinin cezai şart alacağına mahsup edildiğine ilişkin cevap dilekçesindeki beyanı dikkate alındığında davacının takibe konulan iki adet faturaya istinaden alacağının bulunduğu kabul edilmiştir. Karşı davaya konu cezai şart alacağı yönünden yapılan değerlendirmede, taraflar arasında imzalanan 14/02/2011 tarihli sözleşmenin 6. Maddesinde "direk yükleniciden kaynaklanan gecikmeler için günlük (50xnokta) noktabaşına 50,00 TL ödemeyi kabul eder" hükmü bulunmaktadır. 14/02/2011 tarihli sözleşme, ek sözleşme niteliğinde olsa da sözleşmede cezai şartın kararlaştırılmış olması nedeniyle geçerli olduğu kabul edilerek, davalı karşı davacının asıl sözleşmede cezai şart ön görülmediğinden ek sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın geçersiz olduğu iddiası kabul edilmemiştir. Davacı tarafın defterlerinin incelenmesi sonucunda alınan bilirkişi raporunda; davacı tarafından üstlenilen montajların gecikme süresi, gecikme cezası ayrı ayrı tablo halinde hesaplanmış olup cezai şart miktarı 448.800,00 TL olarak tespit edilmiş, ayrıca takibe konu iki adet faturadan dolayı davacının 111.505,13 TL alacağının bulunduğu tespit edilmiştir. Davalı karşı davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davacı karşı davalı şirketin takibe konu iki adet faturadan dolayı 110.505,58 TL alacağının bulunduğu, 191 adet pompa imal, montaj ve işçiliğin süresinde yerine getirilmemesi ile 448.800,00 TL cezai şart bedeli alacağı olacağının kabulü halinde fatura bedelinin mahsubu sonrası kalan alacak miktarının 338.294,87 TL olarak hesaplandığı belirlenmiştir. Davalı karşı davacı tarafça talep edilen cezai şart alacağının davacı karşı davalının ekonomik mahvına sebebiyet verip vermeyeceği konusunda rapor düzenlenmesi için ...ATM' ye talimat yazılmış ve bilirkişiden 03/07/2017 tarihli rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunda davacı tarafından defterlerin sunulmaması nedeniyle ticari defterler üzerinde inceleme yapılamadığının bildirildiği görülmüştür. 23/10/2019 tarihli duruşma ara kararı ile talep edilen cezai şartın davacı - karşı davalı şirketin ekonomik mahvına sebep olup olmayacağının tespiti için dosyaya sunulan vergi kayıtları üzerinde bilirkişi incelemisen karar verilmiş ve bilirkişiden 20/11/2019 tarihli rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunda talep edilen cezai şartın davacının ekonomik mahvına sebep olacağını bildirmiştir. Taraflar arasında imzalanan 14/02/2011 tarihli sözleşme gereğince davacı - karşı davalı tarafından edimlerin süresinde yerine getirilmediği, sözleşmenin 6. Maddesi gereğince davalı - karşı davacı tarafından her bir nokta için günlük 50,00 TL cezai şart talep edilebileceği, bilirkişi tarafından talep edebilecek cezai şart miktarının 448.800,00 TL olarak tespit edildiği, bu miktar cezai şartın davacı - karşı davalının ekonomik mahvına sebep olacağı, bu nedenle cezai şarttan indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmakla takdiren cezai şart alacağından %30 oranında indirim yapılarak davacının talep edebileceği cezai şart miktarının 314.160,00 TL olarak tespit edilmiş ve bu miktardan aynı sözleşme kapsamında davacı - karşı davalının takibe konu olan iki faturadan kaynaklanan toplam 110.505,13 TL'nin mahsubu ile davalı - karşı davacının cezai şart alacağı 203.654,87 TL olarak tespit edilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 18/12/2019 tarih ve 2012/126 Esas,2019/1187 Karar sayılı karar ile, toplanan delillerden asıl davaya konu davacı - karşı davalının 110.505,13 TL alacağının bulunduğu, bu alacağı davalı - karşı davacının aynı sözleşme kapsamından kaynaklanan 314.160,00 TL 'lik cezai şart alacağından mahsup edebileceği, yapılan mahsup sonucunda davacı - karşı davalının 203.654,87 TL borcu kaldığı, bu nedenle asıl dava yönünden davacının alacağının bulunmadığı, karşı dava yönünden davacının 203.654,87 TL alacağının bulunduğu anlaşılmakla asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne dair hüküm kurulmuştur. Karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliyesi 31. Hukuk Dairesi'nin 10/06/2021 tarih 2020/1096 Esas 2021/618 Karar sayılı kararıyla; "1-Davacı-karşı davalı vekilince; karşı davaya verilen cevapta, davalı-karşı davacı iş sahibi tarafından gerekli alt yapı hazırlığının yerine getirilmemesi ve ödemelerin zamanında yapılmaması nedeniyle işin bitirilmesinde gecikme olduğunu belirtmiştir. Dosya kapsamında bulunan 07/02/2018 tarihli elektronik mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen raporda bir kısım istasyonlardaki gecikmelerde iş sahibinin de kusurunun bulunduğu belirtilmiştir. Mahkemece; sözleşme konusu işin geç tesliminde davalıdan kaynaklı nedenler bulunup bulunmadığı, gecikmede tarafların ortak veya tek taraflı kusurlarının bulunup bulunmadığı hususunda yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda; konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi heyetinden rapor alınarak, işin tamamında veya bir kısmında oluşan gecikmelerde, tarafların tek taraflı veya ortak kusurları bulunup bulunmadığını tespiti ve buna göre oluşacak cezai şart miktarının hesaplanması gerekirken, bu hususlarda inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. 2-Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereğince; sözleşmenin tarafları ceza miktarını tayinde serbest olmakla birlikte hükmedilecek ceza tutarının hak, adalet ve nasafet kurallarına da uygun olması gerekir.T.B.K. 182/son maddesi gereğince Hakim borçluyu iktisaden sarsan ceza miktarını tenkisle mükellef olup, hakim tarafından resen nazara alınması gereken bu hüküm açısından; borca aykırı davranılması yüzünden uğranılan zarar ile tayin edilen ceza tutarı arasında adalet ve hakkaniyet ölçüsünü zedeleyen bir fark bulunmamalıdır. Esasen TTK’nun 22. maddesi gereğince tacir sıfatını haiz borçlu cezai şartın indirilmesini isteyemez ise de, kararlaştırılan ceza tutarı borçlunun iktisaden sarsılmasını, çöküntüye uğramasını mucip olacak ise indirim isteyebileceği uygulamada kabul edilmektedir. Cezai şartın indirilmesinde, tazmin ve ceza dengesi korunmalıdır. Akdin bir şartını değiştirme yetkisini veren cezai şartın indirilmesi hakkı, hakime istisnai olarak tanınmış bir hak olduğu için hakim, bu hakkını ölçülü olarak kullanmalı, cezai şartın belirlenmesinde tarafların ekonomik durumu, borçlunun ödeme yeterliliği ile beraber borcunu yerine getirmemiş olması dolayısıyla sağladığı yarar, borçlunun kusur derecesi, borca aykırı davranışın ağırlığı, sözleşmeden beklenen yararın elde edilememesi ve akde aykırı davranılması yüzünden doğan zarar, cezai şartın tazmin ve ceza fonksiyonlarının dengeli olarak korunması prensipleri göz önünde bulundurmalı ve takdir hakkını denetime olanak vermeye elverişli objektif esaslara dayandırmalıdır (Yargıtay 3. HD. 2018/4231 E, 2019/7407 K; 2018/4714 E, 2019/3024 K; 2019/2319 E, 2019/7498 K; 11. HD. 2018/4961 E, 2020/2156 K). Somut olayda; mahkemece, talep edilen cezai şartın uygulanması ile davacı-karşı davalının ekonomik sarsıntı geçirip geçirmeyeceğinin tespiti için mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış, raporda sadece davacı-karşı davalının 2016 vergi beyannameleri incelenmiş ve cezai şartın ifasının şirketin ekonomik sarsıntısına neden olacağı belirtilmiş, rapor esas alınarak cezai şarttan %30 indirim yapılmasına karar verilmiştir. Yukarıda belirtilen açıklamalar karşısında, yalnızca vergi beyannamelerine dayanılarak belirlenen cezai şartın açıklanan niteliklere uygun olmadığı açıktır. Bu durumda, davacı-karşı davalıya ait tüm ticari defter ve kayıtlar ile belgeler getirtilerek, ticari defter ve kayıtları, bilançosu ve ekonomik durumunu etkileyen diğer unsurlar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması, yapılan inceleme sonucunda sözleşmede belirlenecek cezai şartın ödenmesinin, davacı-karşı davalının ekonomik açıdan mahvına sebebiyet verdiğinin anlaşılması halinde, cezai şartın makul bir miktara indirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur." gerekçesiyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. İstinaf kararına göre mali müşavir bilirkişi ..........i ve elektrik elektronik mühendisi bilirkişi ... Ege'den 20/10/2022 tarihli rapor, 07/12/2023 tarihli rapor, mali müşavir bilirkişi M.............eci'den 10/05/2023 tarihli rapor alınmıştır. Ayrıca, mali müşavir bilirkişi ...... makina mühendisi ...........mir ve nitelikli hesaplamalar bilirkişisi ...........ıcı'dan 13/06/2024 tarihli ve 15/04/2025 tarihli bilirkişi raporları alınmıştır. Söz konusu raporlarda özetle; sözleşme konusu işteki gecikmelerde davalı/k.davacı işveren kusuru olduğuna dair belge tespit edilmediği, taraflar arasındaki sözleşmelerde davalı/k.davacı işverenin sahadaki sorumlulukları ile hüküm bulunmadığı, sözleşme konusu işin yapılacağı bölgelere ait davacı/k.davalı tarafından düzenlenen servis raporlarının tarihleri ile sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarih 01.03.2011 dikkate alındığında gecikilen günler ile bu günlere isabet eden cezai şart tutarları 14.02.2011 tarihli sözleşme gereği günlük 50,00 TL üzerinden 448.000,00 TL olarak hesaplandığı, gecikme bedeli üzerinden indirim yapılıp yapılması hususunda ve Mahkeme tarafından indirim takdir edilirse indirim oranı hususunda nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu, yapılacak cezai şart ödemesinin davacının mahvına sebep olup olmayacağı hususunda incelemeyi yaptıran ...16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/40Tal. numaralı dosyasında alınan bilirkişi raporunda davacının hesaplanan 448.800,00 TL tutarındaki cezai şart bedeli davacı/k. davalı şirketin mali yönden mahvına neden olabileceği değerlendirmesine yer verildiği hususlarının tespit edildiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce yapılan yargılama, ... BAM 31.H.D.'nin söz konusu kararı, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; asıl davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan fatura alacağının tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali; karşı davanın ise, cezai şart alacağının tahsili talebine ilişkin olduğu, asıl davaya konu davacı - karşı davalının 110.505,13 TL alacağının ve 1.560,00 TL işlemiş faiz alacağının bulunduğu anlaşılmakla asıl davanın kabulüne, karşı dava yönünden ise sözleşmenin 6.maddesine göre, davacı/karşı davalının edimleri süresinde yerine getirmediğinden her bir nokta için günlük 50,00 TL'den toplam 448.800,00 TL cezai şart talep edebileceği, ancak cezai şart miktarı alınan bilirkişi raporlarına göre davacı/karşı davalının mahvına sebep olabileceği tespit edildiğinden, Mahkememizce takdiren %30 oranında indirim yapılarak, toplam 314.160,00 TL cezai şart alacağı bakımından karşı davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Karşı dava yönünden takdiri indirim nedeniyle belirlenen cezai şarttan %30 oranında takdiri indirim yapılmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması nedeniyle tüm yargılama giderlerinden davalı sorumlu tutulmuş, ayrıca reddedilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir. HÜKÜM:Açıklanan nedenlerle; 1-a)Mahkememizin iş bu 2021/485 Esas sayılı asıl davası bakımından; davacının davasının KABULÜ ile, davaya konu ... 9. İcra Müdürlüğü'nün 2011/7538 Esas sayılı dosyasında yer alan ödeme emrine davalının itirazının iptali ile takibin 110.505,13 TL asıl alacak ve 1.560,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 112.065,13 TL üzerinden DEVAMINA, b)Alacağın (112.065,13 TL) %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE, c)Alınması gerekli 7.655,16 TL harçtan peşin alınan 1.103,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.551,26 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, d)Davacı tarafından yatırılan 1.103,90 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, e)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, f)Davacı tarafından yapılan 20.008,90 TL (ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri vs. olmak üzere) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, g)Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacıya İADESİNE,
2-a)Karşı dava bakımından; davanın KISMEN KABULÜ ile, toplam 310.160,00 TL cezai şartın 20/06/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacı/karşı davalı ... Akaryakıt...A.Ş.'den alınarak davalı/ karşı davacı .........Kredi ... A.Ş.'ye verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, b)Alınması gereken 21.187,02 TL harçtan peşin olarak alınan 5.023,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 16.163,32 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, c)Davacı tarafından yapılan 26.669,20 TL (bilirkişi ücreti, posta gideri ve v.s. masraf olmak üzere) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, d)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen (kabul ve red oranına göre) 49.625,60 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 3-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/06/2025