T.C. DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : KARAR NO :
HAKİM : KATİP :
DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLLERİ :
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 01/07/2025 KARAR TARİHİ : 12/06/2026 KARAR YAZIM TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ticari mal alışverişi gerçekleştirildiğini, bu kapsamda davacı tarafından ..... numaralı ve .....tarihli ile .....numaralı ve .....tarihli irsaliyeli e-faturaların tanzim edilerek davalıya gönderildiğini, faturalara konu malların davalıya eksiksiz ve tam zamanında teslim edildiğini, ancak davalının sözleşmeden doğan edim borcunu yerine getirmeyerek herhangi bir ödemede bulunmadığını, alacağın tahsili amacıyla Diyarbakır İcra Dairesi .....Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibinin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu, dava şartı olan arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, taraflar arasında ticari münasebete ilişkin bir ihtilaf bulunmadığını, davalının faturalara yasal süresi içerisinde itiraz etmediğini, ilgili vergi dairesi ve defterdarlıktan BA ve BS formları ile e-defter kayıtlarının celbinin gerektiğini, davalının faturaları ticari defterlerine kaydederek BA formu ile bildirmesinin malların teslim edildiğine karine teşkil ettiğini, alacağın muaccel olmasına rağmen ödenmediğini, bu nedenle davalının itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu, fatura bedellerine Türk Ticaret Kanunu'nun 1530/4 maddesi uyarınca irsaliyeli fatura tarihini takip eden 30 günlük sürenin bitiminden itibaren reeskont avans faizi işletilmesi gerektiğini, müvekkil şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, alacağın likit olması sebebiyle davalı aleyhine asıl alacağın yüzde 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesinin zorunlu olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın kabulüne, davalının haksız itirazının iptali ile icra takibinin devamına, faiz ve icra inkar tazminatı ile birlikte yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Dava dilekçesi ve tensip zaptı ekli meşruhatlı davetiyenin davalılara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili ile arasında ticari ilişki bulunduğunu ve mal teslimi yapıldığını ileri sürdüğünü, ancak .....ve .....numaralı faturalara konu malların müvekkiline fiilen teslim edilmediğini, davacının dayandığı irsaliyeli faturaların tek başına mal teslimini ispatlamadığını, teslimin gerçekleştiğinin kabulü için malı teslim alanın imzası veya taşıma belgesi gerektiğini, davacının bu belgeleri sunmadığını, müvekkilin deposuna veya işyerine iddia edilen tarihlerde herhangi bir mal girişi olmadığını, bu durumun ticari defterlerin incelenmesiyle tespit edileceğini, faturalara süresinde itiraz edilmemesinin malın teslim edilmediği durumlarda borç doğurmayacağını, teslimin ispat yükünün davacıda olduğunu, geçmiş dönemlerdeki teslimlerin irsaliyeli ve bedelleri ödenmiş şekilde gerçekleştiğini, ancak dava konusu faturalar yönünden teslim irsaliyesi düzenlenmediğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının düzenlediği belgelerin tek taraflı beyan niteliğinde olduğunu, davacıdan mal teslimine ilişkin belgelerin sunulmasının istenilmesi gerektiğini, davacının mal teslimini ispat edememesi sebebiyle davanın reddini, alacak iddiasının mesnetsiz olduğunun tespitini, icra inkar tazminatı talebinin reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden eklenmiştir. Tarafların bağlı oldukları vergi dairesinden karşılaştırmalı alış satış analizleri celp edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan ilamsız icra takibine davalının süresinde itirazı üzerine İİK 67.maddesi uyarınca 1 yıllık yasal süresi içinde açılmış itirazın iptali davasıdır. İİK'nın 67/1.maddesine göre "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir." Mahkememizce davalının tacir olup olmadığı araştırılmış, Gökalp Vergi Dairesi'nden gelen .....tarihli yazı cevabı ile davalının bilanço usulüne göre defter tutan tacir olduğu, davacının da tüzel kişi tacir olması nedeni ile işbu davanın nıspi ticari dava olduğu, Mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır. Takibe konu alacak fatura alacağıdır. Faturanın TTK.da tanımına yer verilmemiştir. Vergi Usul Kanunu 229.maddesinde fatura, "Satılan emtia ve yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari bir vesika' olarak tanımlanmıştır. TTK 21/1.maddesine göre, 'Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir” TTK 21/2.maddesine göre 'Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır'. 27.06.2003 tarihli 2001/1 E.2003/1 K.sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında, 'fatura sözleşmenin yapılmasıyla ilgili değil; taraflar arasında yapılmış bir satım, hizmet, istisna ve benzeri sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Öyle ki, taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge fatura olmayıp, olsa olsa icap mahiyetinde kabul edilebilecek bir belgedir....." denilmiştir. Fatura akdin kurulumuna değil, ifasına ilişkin belge olduğundan faturaya dayalı alacak talebinde bulunmak için öncelikle sözleşmesel ilişkinin kanıtlanması gerekir. Bu nedenle faturaya dayalı alacağın ispatı kural olarak davacıya aittir. Davacı vekili tarafından ibraz edilen sözleşme taraflar arasında ticari ilişkinin varlığını gösterse de takip dayanağı faturaya konu malın teslim edildiğini, faturadan dolayı davacının alacaklı olduğunu göstermez.
Mahkememizce tarafların ticari defter ve belgelerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış; davacı defterleri yönünden yapılan incelemede, davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil teşkil ettiği, dava konusu .....tarihli, 886.900,00 TL bedelli ve .....tarihli, 565.995,00 TL bedelli faturaların toplamı olan 1.452.895,00 TL'nin davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, söz konusu faturalar ile ilgili dört adet çekin ödemeler kısmında kayıtlı olduğu, söz konusu çekler ve 0,04 TL'lik düzeltme sonucu davacının alacak bakiyesinin 819.895,00 TL olarak göründüğü yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Davalı defterleri yönünden yapılan incelemede, davalının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil teşkil ettiği, dava konusu .....tarihli, 886.900,00 TL bedelli ve .....tarihli, 565.995,00 TL bedelli faturaların toplamı olan 1.452.895,00 TL'nin davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, söz konusu faturaların ortaklara borçlar hesabıyla virman yapılarak kapatıldığı, yapılan ödeme kaydına ilişkin herhangi bir ödeme belgesinin olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Her iki tarafın ticari defter ve belgeleri yönünden alınan bilirkişi raporlarının birlikte yorumlanması sonucu, davaya ve icra takibine konu faturaların davalının ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olduğu görülmüştür. Faturaların, ticari defter ve kayıtlara işlenmiş olması, faturaya konu malların teslim alındığına karine teşkil eder. Davalı taraf fatura içeriklerine 8 gün içinde itiraz etmediği için TTK'nın 21/2 maddesi uyarınca fatura içeriklerini kabul etmiş sayılacağından dolayı fatura bedellerinin ödendiğine dair ispat yükü davalı taraftadır. Fatura tutarları toplam 1.452.895,00 TL olmasına rağmen, davacının ticari defter ve belgelerinde, davalı lehine olacak şekilde 0,04 TL'lik düzeltme ve dört ayrı çek tahsilatı sonucu davacının alacak bakiyesinin 819.895,00 TL olarak görünmektedir. Davalı taraf 819.895,00 TL'lik bakiyeyi ödediğini ispata yarar herhangi bir delil sunmamıştır. Davacı ve davalı tarafın, dava ve cevap dilekçelerinde yemin deliline dayanmadıkları görülmüştür. İzah edilen nedenle davalının borca itirazının 819.895,00 TL yönünden haksız olduğu anlaşıldığından, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 819.895,00 TL asıl alacak üzerinden devamına karar verilmiştir. Davacı vekili dava dilekçesinde icra inkar tazminatı talep etmiştir. İİK 67/1.maddesine göre "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın "yüzde yirmisinden" aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." Buna göre davacı lehine icra inkar tazminatına hükmetmek için davalının haksız olması, itirazın iptaline karar verilen alacağın likit olması ve davacının talebi gerekir. Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre fatura alacağı likit kabul edilmektedir. Bu nedenle davacı lehine icra takibine konu alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına karar vermek gerekmiş ve Mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 819.895,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar yıllık değişen oranlarda avans faizi yürütülmesine, davacının fazlaya ilişkin kısımla ilgili itirazın iptali talebinin reddine, 2-İtirazın iptaline karar verilen 819.895,00 TL'nin takdiren % 20'si oranında (163.979,00 TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 3-Alınması gerekli 56.007,02 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 13.747,54 TL'nin mahsubu ile eksik 42.259,48 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 4-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 2.004,13 TL'sinin davacıdan ve 2.595,87 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı 615,40 TL, peşin harç 13.747,54 TL, bilirkişi ücreti 9.000,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 996,00 TL olmak üzere toplam 24.358,94 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre 13.746,19 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davalı tarafça yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, 7-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 128.984,25 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 8-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 100.950,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 9-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
Katip Hakim