4. Hukuk Dairesi 2023/2832 E. , 2024/8345 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/309 E., 2022/1388 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) SAYISI : 2020/272 E., 2021/528 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 12.12.2015 tarihinde davacının yolcu olduğu ve davalı ...Ş. tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan araç ile davalı ...Ş. tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan aracın karıştığı trafik kazası sonucu davacının yaralandığını ve malul kaldığını, davacının yolcu olduğu aracın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası ve karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırması gerekli araçlardan olduğunu ancak bu zorunlu sigortaların yaptırılmadığını iddia ederek, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalı ...'ndan 5.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, zorunlu taşımacılık mali sorumluluk sigortası ve zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalılar ..., Allianz Sigorta A.Ş. ve Neova Sigorta A.Ş.'den 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 5.000,00 TL geçici bakıcı giderinin kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte sıralı sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, sürekli iş göremezlik tazminatı talebini 129.591,11 TL'ye ıslah etmiştir.
II. CEVAP Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunduğunu, davaya bakmaya şirketin yargı çevresinde bulunan İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğunu, zararın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamında olduğunu, önceliğin bu sigorta olduğunu müvekkili davalı ... şirketinin sorumluluğunun olmadığını, bu zorunlu sorumluluk sigortasının yaptırılmaması nedeniyle zarardan Güvence Hesabının sorumlu olduğunu, tedavi giderlerinin de öncelikle karayolu taşımacılığı zorunlu ferdi koltuk kaza sigortası kapsamında olduğunu, bu giderlerden de Güvence Hesabının sorumlu olduğunu, kusur ve zararın usulüne uygun ispatı gerektiğini, kaza sebebi ile elde edilen gelir var ise bunların tazminat hesabından düşülmesi gerektiğini, sürekli maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu (ATK) raporu ile belirlenmesi gerektiğini, hesaplamanın genel şartlara uygun olarak yapılması gerektiğini, dava tarihinden itibaren yasal faiz ile sorumlu olduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yapılan taşımanın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında olmadığını, bu sigortanın yaptırılmasının yapılan taşımanın niteliği gereği zorunlu bulunmadığını, karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasının davalı kurumun sorumluluğunda bulunmadığını, esasen taşımanın da zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasının kapsamına da girmediğini, zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasının bulunmaması halinde ise zorunlu mali sorumluluk sigortasına bu sigorta limitinin aşılması halinde ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulması gerektiğini, tedavi giderinden sorumlulukları bulunmadığını, ticari faiz talebinin de yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde; dava konusu talep ile aynı kaza ve yine müvekkil sigorta şirketi aleyhine daha önce Erciş 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/541 Esas sayılı dosyası ile derdest dava dosyası bulunduğunu, dava konusu ve tarafların aynı olmasından dolayı Erciş 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/541 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesi gerektiğini, sigorta şirketinin sorumluluğunun kusur oranı ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu bu nedenle kusur incelemesi yaptırılması gerektiğini, maluliyet oranının Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, faiz başlangıcı ve türünün hatalı talep edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2019 tarih, 2016/97 - 2019/310 Esas ve Karar sayılı kararıyla; kazaya karışan aracın Van-Erciş arası yolcu taşımacılığı yaptığı esnada kazanın gerçekleştiği, kazaya karışan minübüsün karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmadığı, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırma zorunluluğu bulunsa da sigortanın yaptırılmamış olması nedeniyle sıralı sorumluluk ilkesi gereği zararın zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında karşılanması gerektiğinden davalı ...'nın kaza nedeniyle oluşan zarardan sorumluluğu bulunmadığı, davacının davalı ... şirketlerinin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna dayanması nedeniyle kusur durumuna ilişkin iç ilişkide rücu hakkı bulunduğu gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne, 129.592,11 TL iş gücü kaybı tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalılar Allianz Sigorta A.Ş ve Neova Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı ...'na yönelik davanın reddine, bakıcı gideri tazminatına yönelik talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF ve SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 23.09.2020 tarih, 2020/288 Esas, 2020/338 Karar sayılı kararı ile; davalılar vekillerinin istinaf başvurusu kabulüne, ilk derece mahkemesince verilen kararın "...Sonuç olarak, istinaf kanun yoluna başvuran davalılarca ileri sürülen istinaf nedenleri, hükme esas alınan maluliyet raporunun ve itibar edilen Van 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/303 esas sayılı dosyasında alınan kusur raporunun tebliğ edilmemesi sureti ile savunma hakkının kısıtlanmış olması, rapor tarihi itibari ile bilinen en son ücret rapor tarihinden geriye doğru işlemiş-bilinen aktif dönemin tamamında maddi zarar hesabında dikkate alınarak hatalı hesaplama yapılması, talep olmadığı halde iş göremezlik zararına hükmedilmiş olması kapsamında yerinde görülmüş olmakla, ilk derece mahkemesince, hükme esas alınan raporların davalı yana tebliği ile yasal sürelerin dolmasının beklenmesi, yukarıda açıklanan ilkelere uygun şekilde hesap yaptırılması gerekir iken, savunma hakkını kısıtlayacak şekilde ve hatalı rapora dayanılarak hüküm kurulması doğru olmamıştır..." gerekçesi ile kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaldırma kararındaki hususlar doğrultusunda işlem yapılarak davanın kısmen kabulüne, taleple bağlı kalınarak 129.592,11 TL sürekli iş gücü kaybı tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar Allianz Sigorta A.Ş. ve Neova Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı ...' na yönelik açılan davanın reddine, bakıcı gideri tazminatına yönelik talebin reddine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesinin bu kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...İlk Derece Mahkemesince hukuki nitelendirmenin davadaki ileri sürülüş ve dosya kapsamına uygun olarak belirlendiği, taraflarca ileri sürülen delillerin toplanarak usulüne uygun olarak değerlendirildiği, delillerin değerlendirilmesinin dosya kapsamına uygun bulunduğu, taraflarca ileri sürülen iddia ve savunmaların tartışılarak gerekçeli kararın oluşturulduğu, ihtilafa uygulanması gereken yasal mevzuatın doğru olarak tespit edildiği, mahkemenin karar gerekçesiyle hüküm fıkrasının birbiriyle uyumlu olduğu ve mahkeme hükmünün yasal unsurları taşıdığı" gerekçesi ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; zarardan karayolu zorunlu taşımacılık mali sorumluluk sigortasının sorumlu bulunduğunu, bu sigorta yaptırılmamış olmasına göre sorumluluğun davalı ...'nda olduğunu, kusur raporunun ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınması gerektiğini, bilirkişi raporunun teknik faiz ile hesap yapması gerekirken progresif rant yöntemi ile hesap yapmasının hatalı olduğunu, maluliyet raporunun Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre alınması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinden sigorta şirketinin sorumlu olmadığını, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, müşterek müteselsil karar verilmesinin hatalı olduğunu, sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuruna göre belirlenmesi gerektiğini, faiz oranının hatalı belirlendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; asgari ücret değişikliğinin usuli kazanılmış haklar yönünden rapora yansıtılmaması gerektiğini, bölge adliye mahkemesinin gönderme kararından önce alınan bilirkişi raporunun davacının kararı istinaf etmemesi nedeniyle davalı yönünden usuli kazanılmış hak oluşturduğunu, buna göre ilk rapordaki gibi TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile hesabın yapılması gerektiği ve ilk rapor tarihi olan 2019 yılı verilerinin kullanılması gerektiğini, kusur oranı dikkate alınmadan müşterek müteselsil tahsiline karar verilmesinin hatalı olduğunu, emniyet kemeri takılmaması sebebiyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile yapılması gerektiğini, araç hususi olduğundan avans faizi talebinin yerinde olmadığını, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinin poliçe kapsamından olmadığını, maluliyet raporunun Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre ATK'dan alınması gerektiğini, kararın gerekçeli olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.
B. Gerekçe Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan ve taşımanın niteliği gereği yaptırılması zorunlu olduğu iddia edilen Karayolu Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan ve malul kalan yolcunun Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı sigorta şirketlerinden ve Karayolu Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunmadığından davalı ...'ndan sürekli iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri talebi ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası bulunmadığından davalı ... Hesabından maddi tazminat talebine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Zorunlu Karayolu Taşımacılığı Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'ndan doğan sorumluluğunu poliçede yazılı limitlere kadar sigorta örtüsüne almaktadır. Aynı Kanun'un 18 inci maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17 nci maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Aynı Kanun'un 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B/8 maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz ... gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır. Somut olayda, kaza tarihi 12.01.2015 olup, kaza yapan araç ticari taşımacılık yapmakta ve Van-Erciş arasında 100 km'den fazla bir mesafede yolcu taşımakta ve yaptırılması zorunlu olan zorunlu karayolu taşımacılık sigortası bulunmamakta olup bu halde husumet davalı ... Hesabına yöneltilebileceği gibi yukarıdaki açıklamalar ışığında sıralı sorumluluk gereği Zorunlu Taşıma Sigortası hiç yaptırılmamış olması nedeniyle aracın kaza tarihinde geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortacısına (ZMSS) karşı da dava açabilecektir. Tazminatın ödenmesi halinde ZMSS ile ... arasında rücu ilişkisi doğacaktır. Bu durumda davalı ..., kazaya karışan aracın Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırması gereken araçlardan olması ve bu sigortayı yaptırmamış bulunması sebebiyle doğan zarardan sorumlu tutulması gerekirken davanın ona karşı reddi yerinde değildir. 3.İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2019 tarihli kararında hükme esas alınan 11.04.2019 tarihli bilirkişi raporunda, sürekli iş göremezlik tazminatı, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faiz ile yapılan hesaplama sonucu bulunmuştur. Bu karara karşı davalı ... şirketleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, davacı tarafından karar istinafa götürülmemiştir. Kaldırma kararından sonra alınan 27.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda ise TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak hesaplama yapılmış ve mahkemece bu rapora dayanarak karar verilmiştir. Bu şekilde davalı ... şirketlerinin ilk kararı davacının istinafa götürmemesi sebebi ile doğan usuli kazanılmış hakları ihlal edilmiş olup bu husus bozma nedenidir.
VI. KARAR 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekili ile davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekili ile davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA; Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...Ş. ve davalı ...Ş.'ye iadesine,HMK'nun 373/1 inci madde hükmü gereğince; dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.